Жарияланымдар / Публикации

Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.kz/handle/123456789/2

Просмотр

Результаты поиска

Показано: 1 - 8 из 8

Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
THE QAZAQ PROSE LANGUAGE DEVELOPMENT IN THE EARLY TWENTIETH CENTURY
(Kokshetau State University, 2024-06-30)
Kunipa Akhatovna Ashinova
;
Almash Seidikenova
;
M.Kh. Tankibayeva
;
Maral Kazkenovna Murzagaliyevа
The goal of this research is to determine how the Qazaq prose language emerged early in the 20th century, and what characteristics of its evolution occurred. In the years of 1920 to 1930 the prose genres such as stories and novels developed quickly. These works incorporated a great deal of folklore in addition to covering a wide range of subjects. Prose language formation and evolution are closely related to other facets of narrative. Because analyzing the degree of development on fictional elements such as the language of characters, the author, portrait, landscape, and descriptive elements is intended to detect the formation of the prose language in general, we concentrate on the traits of their development and factors indicating the formation of the language. The outcomes of the investigation revealed that the Qazaq prose literature of the time provided new meanings to local words and acted as a main source for their growth. Grammar and fiction language were greatly influenced by the language of prose works found in textbooks, newspapers, journals, and various folk literary works. The argument is that prose has its roots in the shared heritage and that historical and genealogical narratives have a certain prose style. Prose works' language was the main factor that greatly enhanced the vocabulary and grammatical features of literary language which from short stories to novels developed simultaneously in all genres. This study took a comprehensive approach, taking into account the aspects of novels and short stories, their relationship to styles, poetry passages, elements of colloquial language, new phenomena, oral literature, fairy tales, and legendary occurrences.
Цитирования (OpenAlex) 1Цитирования (OpenCitations) 2
Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
Archaic Bookish Words in Abai Kunanbayuly’s Works: A Linguostatistical Analysis
(2025-02-28)
Айкерим Мурсал
;
G. Tlegenova
;
Aiman Zhanabekova
;
Anna Cherepanova
This article examines the archaic bookish words presented in the works of the great Kazakh poet and thinker Abai Kunanbayuly. The purpose of the article is identifying the specifics of the use of archaisms and bookish words in Abai’s works, as well as their role in the formation of the aesthetic and philosophical content of the literary texts. In the context of the study of archaic bookish words in the works of Abai Kunanbayuly, the study allowed us to identify the quantitative and qualitative characteristics of the word frequency according to parts of speech used. The analysis is based on a linguostatistical approach, using a quantitative method to determine the word frequency, contextual use and semantic connections of archaic vocabulary. The results of the analysis showed that the most frequently used parts of speech are verbs (14,956 examples) and nouns (14,119 examples). This frequency reflects the dynamic and descriptive nature of Abai’s works, as well as their connection with traditional culture and philosophy. The study shows that the author’s use of archaisms highlights the richness of the Kazakh language while playing a key role in preserving cultural and historical traditions. It connects the heritage of the past with the values of modernization. The findings of the study confirm that archaic vocabulary demonstrates the richness of the lexical and semantic potentials of the Kazakh language. The results obtained can be useful for further study of the lexico-semantic features of Abai’s works and the role of archaic bookish words on the development of the modern Kazakh language.
Цитирования (OpenCitations) 2
Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
Мадина Омарова әңгімелерін ЖОО-да оқыту әдістемесі
(Al-Farabi Kazakh National University, 2025-03-28)
Nazerke Mubarak
;
Lazzat Adilbekova
Бұл мақала арқылы жоғары оқу орындарында кең қолданылып, етек алған дәстүрлі және заманауи оқыту әдістерінің бір жерге шоғырланып, өзіндік мақсатқа жеткендігін көреміз. Қазақ жазушыларының, оның ішінде, тәуелсіздік кезеңіндегі әйел жазушылар прозасы зерттелетін болады. Прозаны зерттей отырып, көркемдік ізденістері мен оқыту әдістемесіндегі оқытудың инновациялық әдіс-тәсілдерін қарастыратын боламыз. Яғни оқытудың инновациялық технологияларын қолдану мәселесі қозғалады. Қазіргі педагогика ғылымының әдіснамалық саласында әңгімелерді оқыту әдістемесіне үлес қосу көзделеді. Мақаланың мақсаты – бірқатар тәуелсіздік кезеңіндегі әйел жазушылар прозасының әдебиеттану ғылымына қосқан педагогикалық үлесі және шығармаларын жоғары оқу орнында оқытудың мәселелерін қарастыру. Мақаланың ғылыми маңыздылығы – әңгімелерді әдеби талдау түрлерін ғылыми тұрғыдан зерттеуді қамтамасыз етсе, тәжірибелік мәні – зерттеу жұмысының нәтижесін жоғары оқу орны студенттері, магистранттар мен докторанттар және әдебиеттанушылар, әңгіме жанрға қатысты зерттеулерінде пайдалана алады. Бұл тақырыпты ашу үшін келесі зерттеу әдістері қолданылды: теориялық, типологиялық көзқарас, тарихи-әдеби, педагогикалық және эксперименттік. Жазушы әңгімелерін жоғары оқу орын студенттеріне оқып талдауға жаңа технологияларды пайдалану ерекшелігі мен маңыздылығы қарастырылады. Мадина Омарова, Бибігүл Иманғазина, Айгүл Кемелбаева, Аягүл Мантай, Лира Қоныс, Роза Мұқанова сынды қазақ прозасына өзіндік таңба қалдырып, өзіндік ізін жалғаған қаламгерлеріміздің шығармаларын ЖОО-да оқытудың жаңаша әдістемесі қарастырылады. Талдау көркем шығарманың образдық жүйесін (басты кейіпкер, қалған кейіпкерлердің бас кейіпкердің мінезін түсінуге қалай көмектесетіні), басты мәселені анықтауға жүгінеді. Жазушының әңгімелерін зерделеу барысында студенттерді проблемалық, танымдық тапсырмалар тиімді ұсынылады. Мақаланың практикалық маңыздылығы зерттеу нәтижесінде жасалған ғылыми тұжырымдар әңгімелерді оқыту әдістеме саласының дамуы мен қалыптасуына, сондай-ақ ЖОО-да оқытудың әдістемесіне қатысты зерттеулерді толықтырып, тереңдетуге ықпал ететіндігінде. Мақалада келтірілген ғылыми тұжырымдар әңгіме шығарма жанрына қатысты, көпшілікке ұсына алатын әңгімелерді оқытуға негізделген, оқыту әдістемесінде өзіндік орын алатын маңызға ие. Зерттеу нәтижелері ЖОО-да оқытудың әдістемесі негізінде құнды дереккөз болмақ. Түйін сөздер: көркем әдебиет, көркем шығарма, әдеби талдау, ұлттық құндылықтар, әңгімелерді ЖОО-да оқыту әдістемесі, проблемалық оқыту, инновациялық әдіс-тәсілдер.
Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
The Effectiveness of Storytelling and Dramatization Methods in Teaching the Literary Representation of Alash Figures in University Education
(2025-12-08)
А. Шамшадинқызы
;
Zeinep Zhumatayeva
;
Kunimzhan Sadirkyzy Abdikalyk
;
Karlygash Aubakirova
;
Bakyt Arinova
The growing emphasis on culturally responsive and decolonizing approaches in higher education highlights the need for pedagogical methods that support deeper engagement with national literary heritage. Within this context, teaching the literary representation of Alash intellectuals poses both educational and methodological challenges, particularly when traditional lecture-based instruction results in low student engagement and surface-level historical understanding. This study aims to evaluate the effectiveness of storytelling and dramatization as integrated instructional methods for teaching Alash-related literary content at the university level. The research tasks included designing a structured pedagogical model, implementing it in a controlled classroom environment, and assessing its impact on students’ cognitive, emotional, and communicative outcomes. The study contributes to the field by offering a systematic instructional framework combining narrative and performative learning and by providing empirical evidence of its effectiveness. Results demonstrate that students exposed to storytelling and dramatization showed significantly higher comprehension, memory retention, participation, emotional engagement, and creative expression compared with those taught through traditional lecture methods. These findings confirm that narrative-based and performative approaches enhance learning effectiveness and support deeper historical and literary understanding in culturally specific university courses.
Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
КӨРКЕМ МӘТІНДЕГІ МЕНТАЛЬДІЛІК: ПРАГМАТИКАЛЫҚ АСПЕКТ
(Kokshetau State University, 2026-03-28)
L.А. Amankulova
;
Kanagat Zhalgasbayeva
Мақаланың мақсаты – көркем шығармалар арқылы көрінетін ментальдік категориясын талдау. Зерттеуде ментальділік категориясы мен оның көркем мәтіндегі репрезентациясы қарастырылған. Ғылыми жұмыстың негізгі идеясы – әдебиеттегі ментальдік категориясын ұлттық код, ұлттық дүниетаным негізінде дәйектеу. Сонымен бірге оның көркем шығармаларда көрініс беретін прагматикалық аспектісіне назар аудара отырып, нақтылы дәлелдер келтіру. Зерттеудің әдіснамалық негізі ретінде шетелдік және отандық ғалымдардың зерттеу еңбектері алынды. Атап айтсақ, В. фон Гумбольд, М. Барг, А.Я. Гуревич, Е.Ф. Бизунова, А.А. Потебня, В.В. Колесов, Н.К. Култанбаева, Б. Шалабай, Б. Омарұлы. Қ. Байтанасова және тағы басқа зерттеушілердің ұлттық таным мен ментальдікке қатысты ғылыми пайымдары сараланды. Зерттеу барысында ментальділіктің жеке тұлғаның немесе әлеуметтік топтың әлемді және өзін қабылдауын, ой мен сезімін, құндылықтары мен іс-әрекеттерін негіздейтін ақылға қонымды рухани ұстанымдар жиынтығы екені анықталды. Ментальділікті қазір көптеген зерттеу еңбектерінде діл деп қолдану қалыптасқан. Дегенмен зерттеуде әлемдік ғылыми ортада қалыптасқан ментальділік термині қолданылды.Себебі, шетелдік ғылыми айналымда «діл» термині емес «ментелитет» термині қолданылады. Зерттеу кезінде көркем мәтіндердегі ментальділікке байланысты ұғымдарды түсіндіру және талдау әдістері пайдаланылды. Жұмыстың ғылыми маңыздылығы – қазіргі қазақ әдебиет теориясындағы ұлттық белгі, ұлттық таным, ұлттық колорит, ұлттық характер сияқты терминдердің басын біріктіріп, олардың тұтас категориялық сипатын ментальділік ұғымымен астастыра талдау зерттеудің негізгі ұстанымдарының бірі болды. Әдебиеттегі теориялық ұғымдардың ғылыми ауқымының кеңдігі мен оның басқа ғылым салаларындағы аттас ұғымдармен сабақтастығы негізінде ментальділік ұғымының лингвистикалық, философиялық, психологиялық, тарихилық негіздері де мақала мақсатына сай сараланды. Бұл мақаланы жоғары оқу орындарындағы лингвистикалық пәндерді оқытуда пайдалануға болады.
Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
The Effects of Artificial Intelligence Applications in Dramatic and Improvisational Poetic Performance
(2026-06-16)
Yertay Sultan
;
Bekzhan Bazarbek
;
Kazyna Bekbenbetova
;
Gulnaz Dautova
This study examined whether AI-supported instruction improves (a) academic achievement and (b) attitudes towards the Kazakh literature course during the “Dramatic and Improvisational Poetic Performance (Aitys)” unit. Using a pretest–posttest quasi-experimental design, 60 juniors studying Kazakh Literature at Abai Kazakh National University in Almaty (2025–2026) were assigned to an experimental group or a control group without random assignment. The experimental group participated in a five-week AI-integrated sequence (plus one assessment week) featuring GPT-based Kazakh-language models, algorithmic dialogue simulation, synthetic voice demonstrations, and computational dramaturgy activities, while the control group received traditional instruction. Outcomes were measured with an achievement test and a 15-item Literature Course Attitude Scale developed by the researcher. Content validity was supported through a table of specifications and expert review, and items were piloted with a parallel cohort to revise borderline discrimination indices before final administration. Normality checks supported parametric testing. Independent-samples t tests compared group means. Pretests showed no significant differences in achievement. Posttests favored the experimental group for achievement and attitude. Findings suggest that AI mediation can deepen understanding of aitys and strengthen engagement with Kazakh heritage. Besides, curricula should include explicit attribution, transparency about AI assistance, and consent-based protocols for voice technologies to address concerns about voice, authorship, and cultural representation.
Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
Beyond narrative: a pedagogical, cultural, and psychological analysis of Saken Zhunusov’s Amanai and Zamanai for higher education
(Institute of Advanced Engineering and Science (IAES), 2026-08-01)
T. Igenbay
;
Baltabayeva Gaukhar
;
Amangaisha Bolsynbayeva
;
G. Apeyeva
;
Sarash S. Konyrbaeva
This study offers a comprehensive pedagogical analysis of Saken Zhunusov’s Amanai and Zamanai, demonstrating that the novella functions as a multilayered educational text suitable for literature, cultural studies, teacher education, and psychology-of-literature curricula in higher education. Using qualitative content analysis, the study identifies six interrelated thematic domains; moral education, cultural learning, developmental psychology, folklore pedagogy, narrative methodology, and emotional literacy, through which the novel teaches readers to interpret emotional, ethical, and cultural meanings embedded in the narrative. The data consisted of the full text of Saken Zhunusov’s Amanai and Zamanai, analyzed using qualitative content analysis. Findings reveal that the text models moral dilemmas, cultivates empathy, preserves Kazakh cultural knowledge, exposes structural inequalities, and illustrates childhood cognition and trauma through symbolic and myth-infused storytelling. The study connects these themes to established theoretical perspectives including Vygotsky’s symbolic mediation, Bruner’s narrative cognition, Rosenblatt’s reader–response theory, and cultural-historical views of oral tradition. By developing a detailed codebook and pedagogical framework, the research provides a replicable model for analyzing culturally embedded literature and demonstrates the relevance of Amanai and Zamanai to contemporary Kazakh social issues such as poverty, gendered burden, and generational trauma. The study concludes that the novel offers rich opportunities for interdisciplinary teaching and contributes significantly to the integration of Kazakh literature into modern higher education pedagogy.
Некоторые метрики заблокированы вашими
настройками согласия
The Psychology of “Awakening” in Turkic Poetry: Transformation of Consciousness and Identity
(Vesnu Publications, 2026-09-01)
Almas Naimanbaev
;
Nargiza Baltabayeva
;
Zhanakul Sametova
;
Kydyr Torali
;
Gulzhan Rasheva
Objective: This study examined the motif of “awakening” in Turkic poetry as a psychocultural process through which individual consciousness, historical memory, cultural identity, and collective self-understanding are symbolically reconfigured. Methods and Materials: A qualitative comparative literary design was used. Selected poetic and prose-literary texts from Ottoman-Turkish, Azerbaijani, Kazakh, Kyrgyz, Tatar, and Uzbek traditions were examined through close textual reading, thematic analysis, stylistic interpretation, and historical-comparative contextualization, with particular attention to the Jadid and related enlightenment movements. Findings: Across the selected traditions, awakening repeatedly emerged through contrasts such as sleep–wakefulness, darkness–light, ignorance–knowledge, silence–voice, and dependence–freedom. Although its local forms differed, the motif consistently linked personal transformation with collective renewal, language preservation, education, historical memory, and national identity. In early twentieth-century poetry, these symbolic oppositions frequently converted literary discourse into a vehicle for social reflection and cultural mobilization. Conclusion: The awakening motif functions as more than a recurrent literary image: it operates as a shared psychocultural framework for representing transformation of consciousness and identity across the Turkic world. Its durability reflects the continuing role of poetry in preserving cultural memory and articulating aspirations for intellectual, spiritual, and social renewal.

Жарияланымдар / Публикации

Просмотр

Фильтры

Настройки

Сортировать по

результатов на странице

Результаты поиска

QyzPU CRIS

Университет

Данные