Загрузка...
Bulletin of Zhetysu University named after I Zhansugurov
ISSN
1813-1123
3135-212X
Издатель
Zhetysu University
13 результаты
Показано: 1 - 10 из 13
- Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ИСПОЛЬЗОВАНИЕ LESSON STUDY В "ЕСТЕСТВЕННЫХ" ДИСЦИПЛИНАХLesson Study помогает как опытным учителям, так и начинающим профессионалам в профессиональном совершенствовании. Это связано с формированием совместного мнения о обучении посредством совместного планирования, совместного наблюдения, совместного анализа. В этом случае мы рассматриваем аспекты обучения не только с точки зрения нашей позиции, но и глазами наших коллег, подготовленных Lesson Study, в результате чего мы сравниваем фактический урок, который мы видели во время Lesson Study, с тем, который мы запланировали. Многие люди, использующие подход Lesson Study, говорят, что, сосредоточив внимание на потребностях и поведении отдельных учащихся в обучении и тем самым узнав о них больше, мы начинаем узнавать каждого из наших учеников намного лучше. Позволяет учитывать потребности каждого учащегося. Lesson Study тәжірибелі мұғалімдерге де, жаңадан бастаған мамандарға да кәсіби жетілдіруге көмектеседі. Бұл бірлескен жоспарлау, бірлескен бақылау, бірлескен талдау арқылы оқыту туралы бірлескен пікір қалыптастыруға байланысты. Бұл жағдайда біз оқытудың аспектілерін тек өз ұстанымымыз тұрғысынан ғана емес, сонымен қатар Lesson Study дайындаған әріптестеріміздің көзімен қарастырамыз, нәтижесінде біз Lesson Study кезінде көрген нақты сабақты біз жоспарлаған сабақпен салыстырамыз. Lesson Study тәсілін қолданатын көптеген адамдар жеке оқушылардың оқу қажеттіліктері мен мінез-құлқына назар аудара отырып, сол арқылы олар туралы көбірек біле отырып, біз әрбір оқушымызды әлдеқайда жақсырақ тани бастаймыз. Әр оқушының қажеттіліктерін ескеруге мүмкіндік береді. Lesson Study helps both experienced teachers and novice professionals in professional development. This is due to the formation of a shared opinion about learning through joint planning, joint observation, and joint analysis. In this case, we consider the aspects of learning not only from the point of view of our position, but also through the eyes of our colleagues prepared by the Lesson Study, as a result of which we compare the actual lesson that we saw during the Lesson Study with the one that we planned. Many people using the Lesson Study approach say that by focusing on the learning needs and behaviors of individual students and thereby learning more about them, we begin to get to know each of our students much better. Allows you to take into account the needs of each student. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, THE ROLE AND EFFECTIVENESS OF TEACHING METHODS IN DEVELOPING SPATIAL THINKINGThis paper examines the role of teaching methods in developing students’ spatial thinking skills. Spatial thinking is a key cognitive process that integrates logical, mathematical, and creative reasoning. The aim of the study is to analyze mathematics teachers’ perceptions of traditional and innovative methods used in teaching stereometry and to identify practical approaches to developing spatial cognitive skills in the school learning process. A questionnaire was conducted among 120 mathematics teachers from various regions of Kazakhstan using Google Forms. The results showed that 39.2% of teachers consider model construction and physical modeling to be the most effective approaches for developing three-dimensional understanding. Traditional methods, selected by 24.1% of respondents, are associated with the development of proportional reasoning, while 25% emphasized the importance of digital tools in enhancing visualization and digital literacy. Technologies such as GeoGebra, Tinkercad, and AR/VR are perceived by teachers as effective tools for supporting spatial reasoning. The study also identified challenges related to insufficient digital competence among teachers and limited technological resources in schools. The findings suggest that a balanced integration of traditional and modern teaching methods is essential for the development of spatial thinking. The results provide pedagogically grounded recommendations, including the expansion of modeling techniques, systematic use of digital tools, and the enhancement of teachers’ professional competencies. The development of spatial thinking is considered an important factor in improving students’ functional literacy and creative abilities. Бұл мақала оқушылардың кеңістіктік ойлау дағдыларын дамытудағы оқыту әдістерінің рөлін зерттеуге арналған. Кеңістіктік ойлау – логикалық, математикалық және шығармашылық ойлауды біріктіретін маңызды когнитивтік үдеріс. Зерттеудің мақсаты – стереометрияны оқытуда қолданылатын дәстүрлі және инновациялық әдістерге қатысты математика мұғалімдерінің көзқарастарын талдау және мектептегі оқу үдерісінде кеңістіктік когнитивтік дағдыларды дамытудың практикалық тәсілдерін анықтау. Осы мақсатта Қазақстанның әртүрлі өңірлерінен 120 математика мұғалімі арасында Google Forms платформасы арқылы сауалнама жүргізілді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, мұғалімдердің 39,2%-ы кеңістіктік (үшөлшемді) түсінікті дамытуда модель құрастыру мен макет жасауды ең тиімді әдістердің бірі деп есептейді. Респонденттердің 24,1%-ы таңдаған дәстүрлі әдістер пропорционалдық ойлауды дамытуға ықпал етеді, ал 25%-ы цифрлық құралдардың көрнекілікті арттыру мен цифрлық сауаттылықты дамытудағы маңыздылығын атап өтті. GeoGebra, Tinkercad және AR/VR сияқты технологиялар мұғалімдер тарапынан кеңістіктік ойлауды қолдаудың тиімді құралдары ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, зерттеу барысында мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің жеткіліксіздігі және мектептердегі техникалық ресурстардың шектеулілігі сияқты мәселелер анықталды. Зерттеу нәтижелері кеңістіктік ойлауды дамыту үшін дәстүрлі және заманауи оқыту әдістерін теңгерімді түрде біріктірудің маңыздылығын көрсетеді. Алынған нәтижелер модельдеу әдістерін кеңейту, цифрлық құралдарды жүйелі түрде қолдану және мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру сияқты педагогикалық тұрғыдан негізделген ұсыныстарды ұсынады. Кеңістіктік ойлауды дамыту оқушылардың функционалдық сауаттылығы мен шығармашылық қабілеттерін арттырудың маңызды факторы ретінде қарастырылады. В данной статье рассматривается роль методов обучения в развитии пространственного мышления учащихся. Пространственное мышление представляет собой важный когнитивный процесс, объединяющий логическое, математическое и творческое мышление. Цель исследования заключается в анализе представлений учителей математики о традиционных и инновационных методах, используемых при обучении стереометрии, а также в определении практических подходов к развитию пространственных когнитивных навыков в школьном образовательном процессе. В исследовании приняли участие 120 учителей математики из различных регионов Казахстана, анкетирование проводилось с использованием платформы Google Forms. Результаты показали, что 39,2% учителей считают моделирование и создание макетов наиболее эффективными методами для формирования трёхмерного представления. Традиционные методы, выбранные 24,1% респондентов, способствуют развитию пропорционального мышления, тогда как 25% отметили значимость цифровых инструментов для повышения наглядности и развития цифровой грамотности. Такие технологии, как GeoGebra, Tinkercad и AR/VR, рассматриваются учителями как эффективные средства поддержки пространственного мышления. В ходе исследования также были выявлены проблемы, связанные с недостаточным уровнем цифровой компетентности учителей и ограниченностью технических ресурсов в школах. Результаты исследования показывают, что для эффективного развития пространственного мышления необходима сбалансированная интеграция традиционных и современных методов обучения. Полученные данные позволяют сформулировать педагогически обоснованные рекомендации, включающие расширение использования методов моделирования, системное применение цифровых инструментов и повышение профессиональной компетентности учителей. Развитие пространственного мышления рассматривается как важный фактор повышения функциональной грамотности и творческих способностей учащихся. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ФОРМИРОВАНИЕ ГОТОВНОСТИ БУДУЩИХ ДОШКОЛЬНЫХ ПЕДАГОГОВ К ИСПОЛЬЗОВАНИЮ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ВУЗЕВ статье рассматривается проблема формирования готовности будущих педагогов дошкольного образования к педагогически обоснованному использованию инновационных технологий в профессиональной деятельности. Актуальность исследования обусловлена тем, что цифровые платформы в дошкольной сфере должны применяться не формально, а с учётом возрастных особенностей детей, образовательных задач, безопасности и развивающего характера взаимодействия. Цель исследования – определить эффективность модуля по инновационным технологиям, включённого в содержание специального элективного курса для студентов педагогического вуза. Исследование было организовано в формате квазиэксперимента среди студентов 3-го курса образовательной программы «Дошкольное обучение и воспитание». В выборку вошли 63 студента: 30 – в экспериментальную группу и 33 – в контрольную. Формирующий этап проходил с 5 сентября по 20 декабря 2025 года и включал выполнение профессионально ориентированных заданий с использованием Canva, Padlet, LearningApps, Wordwall и Google Forms. Диагностика осуществлялась с помощью анкеты из 15 утверждений, отражающих когнитивный, операционально-практический и мотивационно-ценностный компоненты готовности. Надёжность инструмента подтверждена коэффициентом Cronbach’s alpha: 0,86 на входном этапе и 0,88 на итоговом. Для анализа данных использовались описательная статистика, U-критерий Манна–Уитни, критерий Уилкоксона и χ² Пирсона. Суммарный показатель готовности в экспериментальной группе вырос с 42,6 ± 6,1 до 54,4 ± 4,9 балла, тогда как в контрольной группе – с 43,1 ± 5,8 до 45,1 ± 5,1 балла. Итоговые различия между группами были статистически значимыми (p < 0,001). Полученные результаты подтверждают эффективность практико-ориентированного модуля и показывают, что подготовка будущих педагогов усиливается при соединении цифровых инструментов с педагогическим проектированием. Мақалада болашақ мектепке дейінгі білім беру педагогтерінің кәсіби қызметте инновациялық технологияларды педагогикалық тұрғыдан негіздеп қолдануға даярлығын қалыптастыру мәселесі қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі мектепке дейінгі білім беру саласында цифрлық платформаларды тек техникалық құрал ретінде емес, балалардың жас ерекшеліктерін, қауіпсіздігін, оқу-тәрбие міндеттерін және дамытушы өзара әрекет сипатын ескере отырып қолдану қажеттілігімен байланысты. Зерттеудің мақсаты – педагогикалық жоғары оқу орнында арнайы элективті курс мазмұнына енгізілген инновациялық технологиялар модулінің тиімділігін анықтау. Зерттеу «Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу» білім беру бағдарламасының 3-курс студенттері арасында квазиэксперименттік форматта ұйымдастырылды. Іріктемеге 63 студент қатысты: 30 студент эксперименттік топқа, 33 студент бақылау тобына енгізілді. Қалыптастырушы кезең 2025 жылғы 5 қыркүйектен 20 желтоқсанға дейін жүргізіліп, Canva, Padlet, LearningApps, Wordwall және Google Forms платформаларын кәсіби-бағдарланған педагогикалық тапсырмаларда қолдануды қамтыды. Диагностика когнитивтік, операциялық-практикалық және мотивациялық-құндылық компоненттерін сипаттайтын 15 тұжырымнан тұратын сауалнама арқылы жүзеге асырылды. Құралдың сенімділігі Cronbach’s alpha коэффициентімен расталды: бастапқы кезеңде 0,86, қорытынды кезеңде 0,88. Деректерді талдау үшін сипаттамалық статистика, Манн–Уитнидің U-критерийі, Уилкоксон критерийі және Пирсонның χ² критерийі қолданылды. Эксперименттік топта даярлықтың жиынтық көрсеткіші 42,6 ± 6,1 балдан 54,4 ± 4,9 балға дейін өсті, ал бақылау тобында 43,1 ± 5,8 балдан 45,1 ± 5,1 балға дейін ғана артты. Қорытынды кезеңдегі топаралық айырмашылықтар статистикалық тұрғыдан мәнді болды (p < 0,001). Нәтижелер практикалық-бағдарланған модульдің болашақ педагогтердің инновациялық технологияларды қолдануға даярлығын тиімді қалыптастыратынын және цифрлық құралдарды педагогикалық жобалаумен ұштастырудың маңызын және болашақ кәсіби әрекетке бағдарланудың рөлін дәлелдейді. This article examines the development of future preschool educators’ readiness to use innovative technologies in a pedagogically justified way. The relevance of the study is determined by the need to select digital platforms in preschool education with regard to children’s age characteristics, safety, educational objectives and developmental interaction. The purpose of the study was to determine the effectiveness of a module on innovative technologies integrated into a special elective course at a pedagogical university. The research was conducted as a quasi-experiment with third-year students of the Preschool Education and Upbringing programme. The sample included 63 students: 30 in the experimental group and 33 in the control group. The intervention was implemented from 5 September to 20 December 2025 and involved professionally oriented tasks using Canva, Padlet, LearningApps, Wordwall and Google Forms. Data were collected through a 15-item questionnaire measuring cognitive, operational-practical and motivational-value components of readiness. Reliability was confirmed by Cronbach’s alpha values of 0.86 at pre-test and 0.88 at post-test. Descriptive statistics, the Mann–Whitney U test, the Wilcoxon signed-rank test and Pearson’s χ² test were used. The total readiness score in the experimental group increased from 42.6 ± 6.1 to 54.4 ± 4.9 points, whereas in the control group it changed from 43.1 ± 5.8 to 45.1 ± 5.1 points. Final differences were statistically significant (p < 0.001). The findings confirm the effectiveness of the practice-oriented module. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ОЙЫН ТЕХНОЛОГИЯСЫН ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ 5-СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНА МАТЕМАТИКАНЫ ОҚЫТУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУҚазіргі білім беру жүйесінде ойын технологияларын қолданудың маңызы артқан сайын, бұл әдістерді «Альфа» ұрпақтарының қажеттіліктеріне сай тиімділігін зерттеу өзекті мәселеге айналып отыр. Заманауи білім беру стандартына сәйкес инновациялық әдістерді енгізу, білім алушылардың логикалық және аналитикалық қабілеттерін дамытады. Ойын технологиялары білім алушылардың оқу мотивациясын арттыруға, оқу үдерісін қызықты етуге ықпал етеді. Мақалада 5-сынып математика пәнінен «Натурал сандар және нөл саны» тарауында ойын технологияларын қолданып оқытудың білім алушылардың үлгеріміне әсері қарастырылды. Мақалада Genially платформасында құралған «Миллион кімге бұйырады», «Кім жылдам» ойындары және монополия тақтасында құралған «Mathopoly», «Математикалық монополия» ойындарынан мысалдар көрсетілген. Зерттеу төңірегінде алынған нәтижелер «Альфа» ұрпақтың қажеттіліктерін қанағаттандырудағы ерекше рөлін айқындады. По мере возрастания значения использования игровых технологий в современной системе образования актуальной проблемой становится изучение эффективности этих методов в соответствии с потребностями «Альфа» поколения. Внедрение инновационных методов, в соответствии с современным образовательным стандартом, развивает логические и аналитические способности обучающихся. Игровые технологии способствуют повышению учебной мотивации обучающихся, делают учебный процесс более интересным. В статье рассмотрено влияние обучения с использованием игровых технологий на успеваемость обучающихся при изучении темы «Натуральные числа и число ноль» по математике 5 класса. В статье показаны примеры применения игр «Кому достанется миллион», «Кто быстрее», созданных на платформе Genially, и игр «Mathopoly», «Математическая монополия», созданных на доске монополии. Результаты, полученные в рамках данного исследования, определили их особую роль в удовлетворении потребностей «Альфа» поколения. As the importance of the use of gaming technologies in the modern education system increases, studying the effectiveness of these methods in accordance with the needs of the “Alpha” generation becomes an urgent problem. The implementation of innovative methods in accordance with modern educational standards enhances the logical and analytical abilities of students. Gaming technologies help increase students' educational motivation and make the learning process more interesting. This article examines the impact of game-based learning on students’ performance when studying the topic “Natural Numbers and the number Zero” in 5th grade mathematics. The article presents examples of games such as “Who Wants to Be a Millionaire” and “Who Is Faster,” created on the Genially platform, as well as “Mathopoly” and “Mathematical Monopoly,” designed using a Monopoly board. The results obtained from this research highlight their special role in meeting the needs of Generation «Alpha». - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, БИОЛОГИЯНЫ CLIL ӘДІСІМЕН ОҚЫТУДАҒЫ ФОРМАТИВТІ БАҒАЛАУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ(Zhetysu University, 2025-06-23); ; ; ; Мақалада CLIL (Content and Language Integrated Learning) әдісі арқылы биология пәнін ағылшын тілінде оқыту кезінде қолданылатын формативті бағалаудың маңыздылығы мен тиімділігі қарастырылады. Зерттеу барысында формативті бағалаудың әртүрлі түрлерінің (мысалы, критерийлер бойынша кері байланыс, өзін-өзі бағалау, топтық жұмыс бағалау) оқушылардың білім деңгейі мен тілдік дағдыларын арттырудағы рөлі талданады. CLIL әдісінде мазмұн мен тілді біріктіре оқытудың артықшылықтары ашылып, биология сабақтарында ағылшын тілін меңгеруге ықпал ететін формативті бағалау әдістері ұсынылады. Зерттеу нәтижелері бойынша, үздіксіз кері байланыс пен диагностикалық бағалау оқушылардың әлсіз жақтарын дер кезінде анықтауға және оқу үдерісін жетілдіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл тәсіл оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, сыни тұрғыдан ойлау қабілетін дамытады. Мақалада CLIL-технологиясын қолданудың тиімді үлгілері келтірілген. Осындай бағалау жүйесінің білім сапасын арттырудағы және оқушы жетістігін қамтамасыз етудегі рөлі дәлелденеді. В статье рассматривается важность и эффективность формативного оценивания при обучении биологии на английском языке с использованием метода CLIL (интегрированное обучение предмету и иностранному языку). В ходе исследования анализируется роль различных видов формативного оценивания (таких как обратная связь по критериям, самооценка, оценивание в групповой работе) в повышении уровня знаний и языковых навыков учащихся. Раскрываются преимущества интеграции содержания и языка в рамках метода CLIL, а также предлагаются методы формативного оценивания, способствующие овладению английским языком на уроках биологии. По результатам исследования, непрерывная обратная связь и диагностическое оценивание позволяют своевременно выявлять слабые стороны учащихся и совершенствовать учебный процесс. Кроме того, данный подход повышает интерес к предмету и развивает критическое мышление. В статье приводятся эффективные примеры применения CLIL-технологии. Доказывается роль такой системы оценивания в повышении качества образования и обеспечении успеха учащихся. The article explores the importance and effectiveness of formative assessment in teaching biology in English using the CLIL (Content and Language Integrated Learning) method. The study analyzes the role of various types of formative assessment (such as criteria-based feedback, self- assessment, and group work evaluation) in enhancing students’ knowledge and language skills. The advantages of integrating content and language through the CLIL approach are revealed, and formative assessment strategies that support English language acquisition in biology lessons are proposed. According to the study findings, continuous feedback and diagnostic assessment help identify students’ weaknesses in a timely manner and improve the learning process. Moreover, this approach increases students’ interest in the subject and fosters critical thinking. The article presents effective examples of using CLIL technology, demonstrating the role of such an assessment system in improving education quality and ensuring student success. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, THE MENTAL FRAMEWORK FOR INSTRUCTING KAZAKH WORD FORMATION IN UNIVERSITIESThe article seeks to analyse the linguistic and cognitive aspects of the Kazakh language that should be mastered by learners. The article presents a cognitive model of teaching linguistic aspects (in particular, word formation) of the Kazakh language on the framework of certain principles, modern approaches and theories of teaching. In order to determine the initial readiness for teaching the Kazakh language in higher education on the basis of the developed cognitive model, observation and questionnaires were applied. In the ongoing research we came to the comprehension that the university educational process has a considerable resource for the forming of the preparedness for teaching Kazakh linguistics in higher education. The special function of the general literary language in teaching the cognitive model of word-formation categories in higher education institutions, reflected in the research materials, is to demonstrate the cognitive nature of scientific language, the second function is to clarify the definitions and content of some ethnographic concepts, the third function is to demonstrate the emergence of new words and their definitions. The process of word formation takes into account the direct continuity of the meaning of a word with the content of science; in turn, the content of science, which gives origin to its form, is considered from the perspective of the dependence of the content of science on itself. By means of this, the research paper has demonstrated that the primary requirement for word formation is the efficiency of teaching areas of language development to new cognitive models derived from science and technology. Мақалада қазақ тілінде білім алушылардың меңгеруі тиіс лингвистикалық және когнитивтік білім аспектілерін талдауға талпыныс жасалды. Мақалада қазақ тілінің лингвистикалық аспектілерін (әсіресе сөзжасамды) оқытудың когнитивтік моделі нақты қағидаттар, заманауи тәсілдер мен оқыту теорияларының негізінде көрсетіледі. Игерілген когнитивтік моделдің негізінде жоғары оқу орындарында қазақ тілі лингвисикасын оқытуға деген бастапқы дайындықты анықтау мақсатында бақылау мен сұрақ-жауап әдістері қолданылады. Зерттеу барысында жоғары оқу орнының педагогикалық үдерісіндегі қазақ тілі лингвистикасын оқытуға дайындықты қалыптастырудағы әлеуетінің зор екендігі талданады. Зерттеу материалындағы сөзжасамдық категориялардың танымдық моделін жоғары оқу орындарында оқыту арқылы жалпы әдеби тілдің ерекше қызметі ғылыми тілдің когнитивтік табиғатын көрсету болса, екіншісі белгілі бір этнографиялық ұғым-түсініктердің атауы мен мазмұнын түсіндіруге бағытталса, үшіншіден сөзжасамдық процесс жаңа аталымдардың пайда болуы мен олардың дефинициясын көрсетуге негізделеді. Сөзжасамдық үдеріс кезіндегі сөздердің мазмұны ғылым мазмұнымен тікелей сабақтастығы қарастырылып, ғылым мазмұны оның формасын тудыра отырып оны өзіне тәуелділігі қарастырылады. Осы арқылы зерттеу жұмысында сөзжасамның негізгі шарты тілдің даму салаларын ғылым мен технологиядан туындайтын жаңа когнитивтік модел мәселелерін оқытудың тиімділігі көрсетіледі. В статье предпринята попытка проанализировать лингвистические и когнитивные аспекты казахского языка, которые должны быть усвоены обучающимися. В статье представлена когнитивная модель обучения лингвистическим аспектам (в частности словообразованию) казахского языка на основе конкретных принципов, современных подходов и теорий обучения. С целью определения исходной готовности к преподаванию лингвистики казахского языка в высших учебных заведениях на основе разработанной когнитивной модели использовались методы наблюдения и анкетирование. В процессе исследования мы пришли к пониманию, что педагогический процесс в ВУЗе имеет огромный потенциал для формирования готовности преподавать лингвистику казахского языка в ВУЗ-ax. Особая функция общего литературного языка при обучении в ВУЗ-ax познавательной модели словообразовательных категорий отраженных в материале исследования заключается в демонстрации когнитивной природы научного языка, вторая функция – в объяснении наименований и содержания определенных этнографических понятий, третья функция – в демонстрации появления новых наименований и их дефиниции. Рассмотрена прямая преемственность содержания слов во время словообразовательного процесса с содержанием науки, в свою очередь содержание науки порождающая его форму рассматривается с точки зрения зависимости содержания науки от ee самой. Посредством этого в исследовательской работе показано, что основным условием словообразования является эффективность обучения областей развития языка новым когнитивным моделям, вытекающим из науки и технологий. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, БІЛІМ БЕРУДЕГІ ГЕНЕРАТИВТІ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫНЫҢ БИБЛИОМЕТРИЯЛЫҚ ТАЛДАУЫГенеративті жасанды интеллекттің білім беруде жылдам таралуы оны жауапты пайдалану, академиялық адалдықты сақтау және оқу дизайнын жаңғырту талаптарын күшейтіп отыр. Зерттеудің мақсаты – Web of Science дерекқоры бойынша 2019–2024 жылдардағы GenAI тақырыбындағы жарияланымдардың динамикасын, ықпалды авторларды, ұйымдарды, елдерді және басым тақырыптық кластерлерді айқындау. Зерттеудің маңызы – осы дамуды жүйелеп, Қазақстанда мұғалімдерді даярлау мен оқу жоспарларын жаңартуға дәлелді негіз ұсынуында. Әдіс ретінде библиометриялық талдау қолданылды. Деректер TS-өрнегі бойынша іріктелді. Кілт сөздердің бірлесіп кездесу, бірлескен дәйексөз және бірлескен авторлық желілері VOSviewer 1.6.20 бағдарламасында үлестік санау әдісімен, жиілік шегі ≥5 негізінде визуализацияланды. Талдау үш тақырыптық кластерді анықтады: қабылдау мен сенім; әдіснамалық-нормативтік негіздер, оқу дизайны; қолдану мен тиімділік. Сонымен қатар 2023 жылдан бастап зерттеу күн тәртібі үлкен тілдік модельдерге (LLM), ChatGPT-ге және академиялық адалдық мәселелеріне ауысты. Ынтымақтастық желісінде АҚШ, Қытай және Ұлыбритания негізгі хабтар, ал Сингапур, Канада және Германия байланыстырушы көпірлер болды; өңірлік деңгейде Nazarbayev University жаһандық консорциумдармен түйісу алаңы ретінде ерекшеленді. Қорытынды нәтиже – GenAI зерттеулері техноцентрлік қызығушылықтан институционалданған педагогикалық шешімдерге қарай дамып келеді. Зерттеудің құндылығы – оқу жоспарларына ЖИ сауаттылығы мен этикасын енгізу және халықаралық серіктестікті кеңейту бойынша нақты ұсыныстар тұжырымдауында. Стремительное распространение генеративного искусственного интеллекта в образовании усиливает требования к его ответственному использованию, поддержанию академической добросовестности и модернизации дизайна обучения. Цель исследования – выявить динамику публикаций по теме GenAI в базе данных Web of Science за 2019–2024 годы, а также влиятельных авторов, организации, страны и приоритетные тематические кластеры. Значимость исследования состоит в систематизации этого развития и формировании доказательной основы для подготовки учителей и обновления учебных программ в Казахстане. В качестве метода использовался библиометрический анализ. Данные отбирались по выражению TS. Сети совместной встречаемости ключевых слов, совместного цитирования и соавторства визуализировались в программе VOSviewer 1.6.20 методом дробного счёта (fractional counting) с порогом частоты ≥5. Анализ выявил три тематических кластера: восприятие и доверие; методологические и нормативные основы, дизайн обучения; применение и эффективность. Кроме того, с 2023 года исследовательская повестка сместилась к большим языковым моделям (LLM), ChatGPT и вопросам академической добросовестности. В сети научного сотрудничества США, Китай и Великобритания выступили ключевыми хабами, а Сингапур, Канада и Германия – связующими мостами; на региональном уровне Nazarbayev University выделился как площадка взаимодействия с глобальными консорциумами. Итоговый вывод: исследования GenAI развиваются от техноцентрического интереса к институционализированным педагогическим решениям. Ценность исследования – в формулировании конкретных рекомендаций по внедрению грамотности и этики ИИ в учебные программы и расширению международного партнёрства. The rapid spread of generative artificial intelligence in education intensifies the requirements for its responsible use, the maintenance of academic integrity, and the modernization of learning design. The aim of the study is to identify the dynamics of GenAI-related publications in the Web of Science database from 2019 to 2024, as well as influential authors, organizations, countries, and priority thematic clusters. The significance of the study lies in systematizing this development and providing an evidence-based foundation for teacher training and curriculum renewal in Kazakhstan. Bibliometric analysis was used as the method. The data were selected using the TS search expression. Keyword co-occurrence, co-citation, and co-authorship networks were visualized in VOSviewer 1.6.20 using the fractional counting method with a frequency threshold of ≥5. The analysis identified three thematic clusters: perception and trust; methodological and regulatory frameworks and learning design; and application and effectiveness. In addition, since 2023 the research agenda has shifted toward large language models (LLMs), ChatGPT, and issues of academic integrity. In the cooperation network, the United States, China, and the United Kingdom acted as key hubs, while Singapore, Canada, and Germany served as connecting bridges; at the regional level, Nazarbayev University stood out as a point of interaction with global consortia. The final conclusion is that GenAI research is evolving from a technocentric interest toward institutionalized pedagogical solutions. The value of the study lies in formulating concrete recommendations for integrating AI literacy and ethics into curricula and expanding international partnerships. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, STREAM PEDAGOGY RESEARCH: BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF SCOPUS (2005-2025)This article presents a comprehensive bibliometric analysis of the evolution and current state of STREAM education within pedagogical research. It draws on data from the Scopus database from 2005 to 2025. The primary objective is to reveal key developmental trends and dominant themes in STREAM education, an interdisciplinary approach integrating science, technology, reading/writing, engineering, arts, and mathematics, within the context of modern pedagogy. Using the keywords 'pedagogy' and 'STREAM', the study examines 254 scientific documents after refining the initial search results. The analysis uses the Bibliometrix package in R Studio to generate insights through annual publication dynamics, keyword co-occurrence networks, thematic maps and country/affiliation distributions. The key findings reveal a significant increase in publications over the past decade, reflecting the growing global interest in STREAM as an extension of the STEM and STEAM models. Core research clusters highlight pedagogy, engineering education, digital and online learning, and the increasing importance of artificial intelligence. Geographic analysis indicates a concentration in leading academic nations, alongside limited but emerging international collaboration. The results provide a panoramic overview of the field's scientific landscape, emphasising its interdisciplinary nature and the potential for the further integration of digital tools. This study offers valuable guidance on future research directions, curriculum development and educational policy in STREAM pedagogy. Осы мақала Scopus дерекқорының 2005 жылдан 2025 жылға дейінгі мәліметтері негізінде педагогикалық зерттеулердегі STREAM-білім берудің эволюциясы мен қазіргі жағдайын жан-жақты библиометриялық талдауды ұсынады. Негізгі мақсат – ғылымды, технологияны, оқу/жазуды, инженерлікті, өнерді және математиканы біріктіретін межпәндік тәсіл ретіндегі STREAM-білім берудің даму үрдістерін, басым тақырыптарын және жалпы ғылыми құрылымын заманауи педагогика контекстінде анықтау. "Педагогика" және "STREAM" кілт сөздері арқылы алынған бастапқы нәтижелерді нақтылағаннан кейін 254 ғылыми құжат талданды. Талдау R Studio ортасындағы Bibliometrix пакеті көмегімен жүргізілді, оған жылдық жарияланымдар динамикасы, кілт сөздердің бірлесіп кездесу желілері, тақырыптық карталар, сондай-ақ елдер мен аффилиациялар бойынша бөлініс кіреді. Негізгі нәтижелер соңғы он жылдықта жарияланымдардың айтарлықтай өсуін көрсетеді, бұл STREAM-ға STEM және STEAM модельдерінің жалғасы ретіндегі жаһандық қызығушылықтың артуын куәландырады. Зерттеудің негізгі кластерлері педагогика, инженерлік білім беру, цифрлық және онлайн оқыту, сондай-ақ жасанды интеллектің өсіп келе жатқан рөлін атап өтеді. Географиялық талдау ғылыми белсенділіктің жетекші елдерде шоғырланғанын және халықаралық ынтымақтастықтың шектеулі, бірақ дамып келе жатқанын көрсетеді. Алынған деректер саладағы ғылыми құрылымның панорамалық көрінісін береді, оның межпәндік сипатын және цифрлық құралдарды одан әрі интеграциялау әлеуетін атап өтеді. Нәтижелер болашақ зерттеулер, оқу бағдарламаларын әзірлеу және STREAM-педагогика саласындағы білім беру саясаты үшін бағдар бола алады. Настоящая статья представляет всесторонний библиометрический анализ эволюции и современного состояния STREAM-образования в педагогических исследованиях на основе данных базы Scopus за период с 2005 по 2025 год. Основная цель – выявить ключевые тенденции развития, доминирующие темы и общую научную структуру STREAM-образования как междисциплинарного подхода, объединяющего науку, технологии, чтение/письмо, инженерию, искусство и математику, в контексте современной педагогики. С использованием ключевых слов "педагогика" и "STREAM" проанализировано 254 научных документа после уточнения исходного поиска. Анализ выполнен с помощью пакета Bibliometrix в среде R Studio, включая динамику ежегодных публикаций, сети совместного появления ключевых слов, тематические карты, а также распределение по странам и аффилиациям. Ключевые результаты демонстрируют значительный рост числа публикаций за последнее десятилетие, что свидетельствует о возрастающем глобальном интересе к STREAM как продолжению моделей STEM и STEAM. Основные кластеры исследований подчеркивают роль педагогики, инженерного образования, цифрового и онлайн-обучения, а также растущую значимость искусственного интеллекта. Географический анализ показывает концентрацию научной активности в ведущих странах с ограниченным, но развивающимся международным сотрудничеством. Полученные данные дают панорамный обзор научной архитектуры области, подчеркивая её междисциплинарный характер и потенциал дальнейшей интеграции цифровых инструментов. Результаты могут служить ориентиром для будущих исследований, разработки учебных программ и образовательной политики в сфере STREAM-педагогики. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ҚАЗАҚ ӘЙЕЛДЕРІНІҢ БІЛІМ ЖОЛЫ: АҒАРТУШЫЛЫҚТАН ҚАЗІРГІ ГЕНДЕРЛІК САЯСАТҚА ДЕЙІНМақалада Қазақстанда білім беру жүйесінің дамуына өлшеусіз үлес қосқан қазақ әйелдерінің білім жолы, қазіргі Әділетті Қазақстан құрудың алғышарттарының бірі – әйелдердің әлеуметтік құқықтарының, олардың қоғамдық өмірдегі рөлінің маңыздылығы қарастырылады. Зерттеудің мақсаты қазіргі Қазақстан мемлекеттілігінің қалыптасуы мен дамуында қазақ әйелдерінің білім жолындағы тарихи үлесін айқындау болып табылады. Зерттеудің негізгі идеясы – қайраткер қазақ қыздарының білім алу жолын тарихи оқиғалармен байланыстыра отырып, қазіргі заманда олардың ғылым, техника, инженерия, өнер, саясат алаңындағы орнын айқындау. Зерттеу барысында тарих, мәдениет саласындағы ғылыми-көпшілікке арналған әдебиеттерді талдау, қазақ әйелдерінің білім алу жолының тарихын зерттеу, библиография түзу және сандық әдістер қолданылды. Зерттеудің құндылығы ХХ ғасыр басында қазақ қыздары білім алуы үшін ашылған қазіргі Алматы қаласындағы алғаш семинария, Қызылордадағы екі жылдық мұғалімдер даярлайтын курстар, Орынбордағы өлкелік қазақ мектеп-коммуналары, Қазақстанның Орал, Шымкент, Ақмола, Қарқаралы, Павлодар т.б. ірі қалаларында ашылған мектептердің қазіргі білім беру жүйесін дамытудағы тарихи маңызының айқындалуында. Жұмыстың практикалық маңызы – қазақ қоғамындағы білім жүйесінің, халық ағарту ісінің дамуы тарихын ғылыми тұрғыдан зерттеу, Қазақстандағы білім беру жүйесінің тарихи дамуындағы сабақтастық мәселесінің нақтылануы, білім жолындағы, оны дамытудағы қазақ әйелдерінің тарихи лайықты орнын зерделеу. Зерттеу нәтижелері қазақ әйелдерінің білім беру жүйесіндегі даму тарихын жетілдіруге бағытталған ұсыныстарды қамтиды. В данной статье рассматривается образовательный путь казахских женщин, внесших неоценимый вклад в развитие системы образования в Казахстане, ставшей одной из предпосылок создания современного Казахстана, значение социальных прав женщин и их роль в общественной жизни. Цель исследования – определить исторический вклад казахских женщин в образовательный путь, в становление и развитие современной казахстанской государственности. Основная идея исследования – связать образовательный путь выдающихся казахских женщин с историческими событиями и определить их место в сфере науки, технологий, инженерии, искусства и политики в современную эпоху. В исследовании использовались анализ научно-популярной литературы в области истории и культуры, изучение истории образовательного пути казахских женщин, качественные и статистические методы. Первые школы, открытые для казахских девочек, связаны с именем выдающегося просветителя Ыбрая Алтынсарина. Ценность исследования заключается в выявлении исторического значения первой духовной семинарии в современном городе Алматы, открытой в начале XX века для обучения казахских девушек, двухгодичных курсов по подготовке учителей в Кызылорде, региональных казахских школ-коммун в Оренбурге, школ, открытых в крупных городах Казахстана, таких как Уральск, Шымкент, Акмола, Каркаралы, Павлодар и др., в развитии современной системы образования. Практическая значимость работы заключается в научном изучении истории развития системы образования и народного образования в казахском обществе, выяснении вопроса преемственности в историческом развитии системы образования в Казахстане, а также в изучении исторически достойного места казахских женщин на пути образования и его развития. This article examines the educational path of Kazakh women who have made an invaluable contribution to the development of Kazakhstan’s educational system, as well as the significance of women’s social rights and their role in public life as one of the prerequisites for building a Just Kazakhstan. The aim of the study is to identify the historical contribution of Kazakh women to education in the formation and development of modern Kazakhstani statehood. The main idea of the research is to show how the educational paths of prominent Kazakh girls are connected to historical events and to determine their place in science, technology, engineering, art, and politics in contemporary times. The study involved the analysis of scientific and popular literature on history and culture, the study of the history of Kazakh women’s education, the compilation of a bibliography, and the use of quantitative methods. The first schools for Kazakh girls are associated with the name of the outstanding educator and teacher Ybyrai Altynsarin. The value of the research lies in revealing the historical significance of the first seminaries opened for Kazakh girls in present–day Almaty, two–year teacher training courses in Kyzylorda, regional Kazakh school–communes in Orenburg, and schools in major cities of Kazakhstan (Uralsk, Shymkent, Akmola, Karkaraly, Pavlodar, etc.) opened in the early 20th century in the development of the modern education system. The practical significance of the work lies in scientifically studying the history of the educational system and public enlightenment in Kazakh society, clarifying the issue of continuity in the historical development of education in Kazakhstan, and understanding the historically rightful place of Kazakh women in this process.