Загрузка...
Habaršy. Psihologiâ seriâsy
ISSN
2959-5959
2959-5967
Издатель
Kazakh National Pedagogical University
25 результаты
Показано: 1 - 10 из 25
- Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР БАЛАЛАРДЫҢАТА-АНАЛАРЫН ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚОЛДАУҒылыми мақалада ерекше білім беру қажеттілігі барбалалардың ата-аналарының психо-логиялық хал-ахуалы мен мінез-құлық ерекшеліктері сипатталған. Осы бағыттағы ғылыми, тәжірбиелік эксперименттік зерттеу нәтижелерінің мысалдары қоса берілген. Сондай-ақ ата-аналардың ерекше балаларды тәрбиелеу мен оқытуға қатысты процеске араласуына ұсыныла-тын іс-шаралар мен негізгі психологиялық аспектілер қарастырылған. Ата-аналар мен педагог-тар арасындағы коммуникацияны жақсартуға ықпал ететін тиімді әдістер мен тәсілдер және ерекше балаларға қолдау көрсету үшін жағымды орта қалыптастыру бойынша ұсыныстар берілген. Дамыған бірқатар мемлекеттерде ерекше білім беру қажеттілігі бар балалардың отбасымен жұмыс бірізділеніп, ата-аналарға психологиялық қолдау білдіру мәселелері жаңа сипатқа ие. Ерекше білім беруде қажеттілігі бар балалардың отбасын қолдау жұмыстарының жаңа бағыт-тары, отбасыларына көмек көрсетудің пәнаралық және кәсібилік жағы дами бастаған, тіпті жаңа мамандық иелерінің дүниеге келуіне де себепші болған. Осы орайда ата-аналарды психология-лық қолдау жұмыстарын жандандыру маңыздыміндет болып саналады. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, СИГНАЛДЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ ӨЗГЕРІСТЕРІ: КОГНИТИВТІК ЖӘНЕ ПСИХОМОТОРЛЫҚ ТАЛДАУ(Kazakh National Pedagogical University, 2026-03-29); - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ОТБАСЫНДАҒЫ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ САЛДАРЫ(Kazakh National Pedagogical University, 2025-12-30); ; ; ; Domestic violence is a socio-psychological problem widespread across different countries, regardless of age, gender, or race. This study examines its causes, types, and impact on society. The research aims to determine the prevalence of domestic violence, analyze its causes, and propose preventive measures. Key areas include identifying socio-economic and psychological aspects, assessing consequences, and developing prevention strategies. The study highlights the need for legislative and social measures to address domestic violence. Protecting children's and women's rights by considering factors affecting their psychological well-being increases its relevance. Research methods included a comparative analysis of foreign and domestic literature and an original survey. The survey, The Emotional State of Spouses and Its Correlation with Domestic Violence, examined self-reflection levels and dependence on violent relationships. Conducted across five regions of Kazakhstan, it involved 2,600 participants. Findings describe the most common forms of domestic violence—physical, psychological, economic, and sexual—and their negative effects on children and women. The study emphasizes the necessity of legislative reforms and protective measures in Kazakhstan. This research provides scientific data to support effective prevention strategies. Its practical significance lies in contributing to social and legislative initiatives aimed at reducing domestic violence. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ЖАСӨСПІРІМДЕРДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК ФОБИЯ ЖӘНЕ СИТУАЦИЯЛЫҚ , ЖЕКЕ МАЗАСЫЗДЫҚ(Kazakh National Pedagogical University, 2024-05-21); ; А.Э. АбдрахмановВ данной статье представлены результаты исследования психологических особенностей социальной фобии в подростковом возрасте. Целью этого исследования является анализ распространенности и анализ факторов риска социальной фобии у подростков, а также в определении различий между подтипами данного вида расстройства. В исследовании приняли участие 120 подростков, которые обучаются в школе города Алматы. Респонденты проходили ADIS-IV-L -структурированное клиническое интервью с целью диагностики тревожных расстройств. Было выявлено что 47,5% подростков соответствовали критериям FSGи 52,5% критериям FSE. Результаты показали, что у девочек FSGвстречается чаще, чем у мальчиков FSE. Средний возраст начала социальной фобии является 9,5 года, чаще всего в возрасте 12-15 лет. Было обнаружено что социальная фобия в возрасте от 12 до 15 лет началась у 31,6% респондентов и в возрасте от 3 до 6 лет у 25,8% респондентов. This article presents the results of a study on the psychological characteristics of social phobia in adolescence. The aim of this research is to analyze the prevalence and risk factors of social phobia among adolescents, as well as to identify differences between subtypes of this disorder. The study involved 120 adolescents attending schools in the city of Almaty. Participants underwent the ADIS-IV-L, a structured clinical interview for diagnosing anxiety disorders. It was found that 47,5% of adolescents met the criteria for Generalized Social Phobia (GSP), and 52,5% met the criteria for Specific Social Phobia (SSP). The results showed that GSP was more common among girls, while SSP was more common among boys. The average age of onset of social phobia was 9,5 years, with the most frequent onset occurring between the ages of 12 and 15. It was also discovered that social phobia began between the ages of 12 and 15 for 31,6% of respondents, and between the ages of 3 and 6 for 25,8% of respondents. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ӨЗІН-ӨЗІ РЕФЛЕКСИЯЛАУ – АТА-АНАЛАРДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МӘДЕНИЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕ(Kazakh National Pedagogical University, 2025-03-01); ; ; ; Өзіндік рефлексия қазіргі қоғамда отбасылық қарым-қатынастарды жақсарту және ата- аналардың психологиялық мәдениетін дамыту үшін маңызды құрал ретінде қарастырылады. Бұл тақырып ата-аналардың тәрбиелік әдістерін жетілдіру, эмоцияларын басқару және зорлық-зомбылықсыз мәдениетті қалыптастыру мәселелерімен тығыз байланысты. Өзіндік рефлексия отбасындағы қауіпсіздік пен үйлесімділікті қамтамасыз етуде ерекше рөл атқарады. Зерттеудің мақсаты – өзіндік рефлексия механизмдері арқылы отбасындағы зорлық- зомбылықтың алдын алу және ата-аналар арасындағы қарым-қатынасты жақсарту. Зерттеу аясында өзіндік рефлексия ұғымы талданып, оның ата-аналардың эмоциялық күйін реттеудегі рөлі көрсетілген. Зерттеу барысында Қазақстанның әртүрлі аймақтарындағы (оңтүстік, солтүстік, батыс, шығыс, орталық) отбасылар арасында 2600 респондентті қамтитын сауалнама жүргізіліп, алынған деректер өзіндік рефлексияның психологиялық мәдениетке әсерін анықтауға мүмкіндік берді. өзіндік рефлексияның психологиялық мәдениетке әсері бағаланды. Мақалада тұлғаның өзін-өзі тану арқылы өз даму әлеуетін арттыруына және тұлғалық өсуіне мүмкіндік беретін өзін-өзі рефлексиялау механизмдерінің теориялық және практикалық аспектілері талданады. Өзін-өзі рефлексиялаудың ата-аналардың өзін өзі танып, бақылай алуы мен психологиялық мәдениетін қалыптастырудағы рөлі, олардың отбасында конструктивті қарым-қатынас жасап, жанжалды басқару қабілеттерін жақсартудағы ықпалы мен маңызы тұжырымдалады. Зерттеу нәтижелері ата-аналардың өзіндік рефлексия жасау арқылы отбасындағы жанжал-дарды азайтып, балаларының психоэмоционалдық күйін жақсартатынын көрсетті. Бұл жұмыс отбасы психологиясы саласына маңызды үлес қосады және тәжірибелік қызметте қолдануға мүмкіндік береді. Бұл мақала ата-аналармен жұмыс жасаудағы жаңа тәсілдерді ұсынуға, отбасындағы үйлесімділікті арттыруға және зорлық-зомбылықтың алдын алуға бағытталған маңызды зерттеу ретінде қарастырылады. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ЭФФЕКТИВНАЯ ПОЛИТИКА И МЕРЫ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЛИЧНОСТНОГО РАЗВИТИЯ И ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО БЛАГОПОЛУЧИЯ УЧАЩИХСЯ: АНАЛИТИЧЕСКИЙ ОБЗОР(Kazakh National Pedagogical University, 2025-03-01); Galiya Bayzhumaevna SarzhanovaАктуальность исследования обусловлена необходимостью совершенствования образова-тельной политики в области обеспечения личностного развития и психологического благо-получия учащихся в условиях современных вызовов и трансформации образовательных систем. Цель исследования – проведение комплексного анализа эффективных стратегий и подходов, применяемых в различных странах для формирования благоприятной образовательной среды, способствующей личностному развитию и психологическому благополучию обучающихся. Методы исследования включают системный анализ международных стандартов и рекомен-даций, сравнительный анализ национальных образовательных практик, контент-анализ данных Европейского портала информации здравоохранения ВОЗ (19 баз данных и отчетов), методы статистической обработки данных. Результаты: идентифицированы ключевые тенденции в обеспечении личностного роста и психологического благополучия учащихся; выявлены наиболее эффективные программы социально-эмоционального обучения (SEL) и инклюзивного образования; определены факторы успешной реализации психологической поддержки в образовательных учреждениях. Практическая значимость заключается в разработке научно обоснованных рекомендаций по совершенствованию образовательной политики и определении перспективных направлений развития систем психологической поддержки учащихся. Резуль-таты исследования могут быть использованы при разработке образовательных программ и стратегий психолого-педагогического сопровождения обучающихся в школе. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ЖАСТАҒЫ АҚЫЛ-ОЙ КЕМІСТІГІ БАР БАЛАЛАРДЫҢ ЕСТЕ САҚТАУ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУ ҮШІН КОМПЬЮТЕРЛІК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІБұл мақалада зият бұзылысы бар балардың танымдық дамуында кездесетін қиындықтар туралы қысқаша талданды. Әсіресе, есте сақтау қабілеті бұл категориядағы балаларда өте төмен деңгейде. Абстрактілі ойлаудың қиындықтары:бұл балалар абстрактілі ұғымдарды түсінуде қиындықтарғатап болады және нақты және көрнекі мысалдарды қажет етеді. Шектеулі сөздік қоры: сөйлеудің дамуы баяулауы мүмкін, олардың сөздік қоры шектеулі және күрделі сөйлемдерді құруда қиындықтар болуы мүмкін.Назар аудару қиындықтары: Зият бұзылысы бар балаларда ұзақ уақыт бойы бір тапсырмаға назар аудару қиынға соғады.Эмоционалды және мінез-құлықерекшеліктері: бұл балалар эмоционалды сезімтал болуы мүмкін және көңіл-күйдің күрт өзгеруінеұшырауы мүмкін.Әлеуметтік ерекшеліктері: қарым-қатынастағы қиындықтар: Бұл балалар әлеуметтік байланыстарды орнатуда және сақтауда қиындықтарға тап болуы мүмкін, бұл әлеуметтікоқшаулануға әкелуі мүмкін.Әлеуметтік нормаларды түсіну проблемалары:Ақыл-ойы бұзылған балалар әлеуметтік нормалармен ережелерді түсінуде және сақтауда қиындықтарға тап болуы мүмкін.Физикалық ерекшеліктері: қозғалысытың баяулауы: Мұндай балалардың моторикасы құрдастарына қарағанда баяу дамуы мүмкін.Моторика қиындықтары: Олар қозғалыстыүйлестіруде және ұсақ моторикада қиындықтарға тап болады.Даму әлеуеті: қиындықтарға қарамастан, ақыл-ойы бұзылған балалардың даму әлеуеті бар және оқыту мен тәрбиеге деген дұрыс көзқараспен айтарлықтай жетістіктерге жете алады.Баланы қолдаумен дамытудың тиімді бағдарламаларын әзірлеу және жүзеге асыру үшін ата-аналармен және мамандармен (психологтар, логопедтер, дефектологтар) ынтымақтасу маңызды. Бұл ерекшеліктерді түсіну ақыл-ойы бұзылған балалардың әлеуетін барынша арттыруға ықпал ететін қолайлыбілім беру және білім беру ортасын құруға көмектеседі.Бұл қиындықтарды шешімін табуда компьютерлік технологиялардың маңызына тоқталдым. Компьютерлік технологияларды оқыту процесінде қолданудың артықшылықтары, маңызды аспектілері баяндалған.Компьютерлік технологияның ұтымды қолдануды жүзеге асыратын жолдар жайлы ақпараттар кесте түрінде берілді.Интерактивті оқыту бағдарламалары; жеке ықпал ету тәсілі; ойындар мен есте сақтау жаттығулары; мультимедиялық ресурстарды пайдалану туралы ақпараттар мысал ретінде келтірілді.Компьютерлік технологияны қолдану зерде бұзылысы бар балалардың оқу процесін едәуір байыта алады, олардың когнитивті және эмоционалды дамуына ықпал етеді.Осы аспектілердің барлығын ескере отырып, мектепке дейінгі баланың қалыптасуында маңызды рөл атқарады. Осы жастағы балалардың дамуын қолдау және ынталандыру олардың мектептегі, мансаптағы және жеке өміріндегі жетістіктері үшін ұзақ мерзімді әсер етеді. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Психологиялық қауіпсіздік және эмпатия: «Зар заман» поэзиясын оқытуда ЖИ – медиациясының рөліThis study examines the effects of artificial intelligence (AI) mediation on students’ psychological safety, empathic engagement, and understanding of historical and literary texts in the context of teaching Zar Zaman poetry. The theoretical framework integrates the multidimensional model of empathy, the concepts of psychological safety and self-efficacy, and the sociocultural approach to development. The study involved 60 eighth-grade students from two schools in Almaty, Kazakhstan. Using a quasi-experimental design, the participants were assigned to a control group (n=30) and an experimental group (n=30). During the four-week intervention, the control group studied Zar Zaman poetry using traditional instructional methods, whereas the experimental group received traditional instruction supplemented by individual dialogues with generative AI and culturally and historically contextualized prompt engineering. Psychological changes were assessed using the Perspective-Taking and Fantasy subscales of an adapted version of Davis’s Interpersonal Reactivity Index (IRI), a scale measuring anxiety during interaction with AI, and semi-structured interviews. The results indicated a 23% increase in perspective-taking and a 21% increase in fantasy identification in the experimental group, compared with increases of 6% and 5%, respectively, in the control group. Anxiety associated with AI interaction decreased by 42% in the experimental group. Rubric-based assessment of text-analysis skills showed a 21% improvement in the experimental group compared with 6% in the control group. Qualitative analysis revealed tendencies toward greater freedom in expressing personal opinions and emotional reactions during AI-mediated dialogue, increased engagement with the perspective of historical subjects, and stronger connections between the literary text and students’ personal experiences. The findings suggest that AI mediation may provide an additional reflective space that can reduce evaluation-related anxiety and support empathic engagement with historically and culturally situated literary texts. However, given the limited sample size and the characteristics of the psychodiagnostic instruments employed, causal interpretations should be made with caution, and the identified relationships require further examination in larger samples. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРДІҢ РЕЗИЛЬЕНТТІЛІК ДЕҢГЕЙЛЕРІ МЕН ЗЕЙІНДІЛІКТЕРІНІҢ ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫН АНЫҚТАУ(Kazakh National Pedagogical University, 2026-03-29) - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ЖОО-ДАҒЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ КИКІЛЖІҢДЕРДІ ШЕШУДЕ ДӘСТҮРЛІ МӘДЕНИЕТТІҢ ЖАНАМА ТӘСІЛДЕРІН ҚОЛДАНУДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ЭМПИРИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУ(Kazakh National Pedagogical University, 2026-09-27)