Показано: 1 - 6 из 6
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Қазақстандағы шетелдік студенттердің тілдік жағдаяты: транслингвизм және тілдік кодтың ауысуы
    (Al-Farabi Kazakh National University, 2026-06-29) ; ;
    Almas Uderbayev
    ;
    This article examines the various linguistic, social, and translingual aspects that international students currently studying in our country face when mastering the state language. International students of Turkmen descent studying at higher education institutions in our country study Kazakh as the state language in their general education subjects according to the standard. Students studying based on the European standard (5 ECTS) encounter translingual phenomena and code-switching when mastering the language. They also encounter these linguistic phenomena when learning the language. Studying this phenomenon is a task for linguists. In this study of the linguistic situation of international students in Kazakhstan, a comprehensive analysis method, as well as interviewing, observation, and ethnographic observation, were used to qualitatively analyze the difficulties in language learning and the cognitive benefits of translingualism. The study's results revealed that the first obstacle faced by Turkic-speaking foreign language students in the language acquisition process is the use of Russian as a transcommunicative tool. It was observed that, when mastering linguistic paradigms, they used Russian syntactic structures as a direct translation. This demonstrates that translingualism is a way to establish communication by using elements of the target language through their existing language. It was also found that translinguistic features are used to convey ideas through phonetics, vocabulary, morphology, and syntactic structures based on pronunciation, listening, reading, and writing tasks through texts. Translinguistic features are reflected in code-switching. Code-switching was confirmed by examples of phonetic, lexical, morphological, and syntactic interference. The linguistic situation of Turkmen foreign students can be described as a translinguistic phenomenon, and their changes in speech can serve as examples reflecting the linguistic situation in Kazakhstan. Key words: language situation, translingualism, language code, code switching, Turkic-speaking students.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Жоғары оқу орнында филолог-студенттердің әдістемелік құзыреттілігі: инновациялық оқыту технологияларының лингводидактикалық әлеуеті
    (Al-Farabi Kazakh National University, 2026-06-29) ; ;
    Marat Azhgaliyev
    This article examines the issue of developing methodological competence among philology students within the higher education system. The relevance of this study stems from the contradiction between the growing demands for the professional readiness of language teachers and the insufficient development of the theoretical foundations for integrating innovative technologies into methodological training. The study is theoretical and analytical in nature and draws on competency-based, activity-based, and language-didactic approaches. The paper systematizes existing concepts of the structure of methodological competence developed within the global pedagogical tradition and proposes an original six-component model comprising cognitive-linguistic, methodological, design-technological, communicative-pedagogical, reflective-research, and axiological components. The didactic potential of key innovative technologies is described: blended learning, project-based learning, the corpus-based approach, gamification, and digital educational platforms. Particular attention is paid to the Kazakhstani context: the specifics of the multilingual educational environment are examined, and the experience of the country’s leading teacher-training universities is analyzed. Systemic problems in the implementation of innovative technologies in teacher training are identified, and promising directions for its improvement are defined. The conclusion is drawn regarding the need for the purposeful design of a university’s methodological framework, taking into account the requirements of modern language education and the national educational priorities of the Republic of Kazakhstan. The study also reveals that the Kazakhstani multilingual educational context imposes specific demands on the methodological training of philology students, particularly in relation to trilingual education policy. The findings contribute to the theoretical understanding of how university-level methodological preparation can be restructured to meet contemporary challenges in language pedagogy. The results of this study may serve as a basis for developing curricula, methodological modules, and professional development programs for language teacher educators in Kazakhstan and beyond. Keywords: methodological competence, philology students, linguodidactics, innovative technologies, higher education, language education, Kazakhstan.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Lexico-semantic features of cultural scriptonyms (based on local ritual ceremonies)
    (Al-Farabi Kazakh National University, 2025-03-28) ;
    The article discusses the lexical and semantic features of scriptonyms in the cultural code, which are formed on the basis local ritual ceremonies.The study aims to analyze the lexical and semantic specificity of secondary-meaning scriptonyms that originate from regional ritual ceremonies. Information related to regional procedures is transformed into linguo-cultural codes, aiding in the identification of the uniqueness of regional ethno-linguistic consciousness and the decryption of encoded information within these codes. This demonstrates the originality of our research. The scientific significance of the research lies in separately considering linguistic units (scriptonyms) formed on the basis of local rituals. To identify the diatopic (local) variants of scriptonyms, the article compared and studied the rituals and sacred names that originating from four regions of Kazakhstan: South, East, West, and Central Kazakhstan. It was found that the depiction of the universe in a regional language is influenced by the characteristics of the geographical area, the customs of the people, and the mutual cultural influences of ethnic groups. The scriptonyms, linguocultural, and conceptual concepts formed based on local ritual ceremonies analyzed in the research can serve to elucidate the etymology of native words in the Kazakh language and aid in the development of dialectological dictionaries. This demonstrates the value and practical significance of the study. Through the research: the relationships and distinctions between the concepts of tradition, customs, and ritual ceremonies were delineated; the term “code” was examined from a linguocultural perspective; ritual ceremonies were explored as a pivotal source in shaping cultural codes (scriptonyms) with substantial informational influence; and the characteristics of regional ethno-linguistic consciousness were elucidated through the analysis of scriptonyms derived from local ritual ceremonies.The article employs qualitative analysis, including content analysis, to examine and reveal the etymology of the linguistic units of the sacred code that have developed in relation to rituals. Keywords: scriptonyms, linguo-cultural codes, ritual ceremonies, rites, traditions and customs, sacred names, language codes, ethno-linguistic consciousness.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Мадина Омарова әңгімелерін ЖОО-да оқыту әдістемесі
    (Al-Farabi Kazakh National University, 2025-03-28) ;
    Бұл мақала арқылы жоғары оқу орындарында кең қолданылып, етек алған дәстүрлі және заманауи оқыту әдістерінің бір жерге шоғырланып, өзіндік мақсатқа жеткендігін көреміз. Қазақ жазушыларының, оның ішінде, тәуелсіздік кезеңіндегі әйел жазушылар прозасы зерттелетін болады. Прозаны зерттей отырып, көркемдік ізденістері мен оқыту әдістемесіндегі оқытудың инновациялық әдіс-тәсілдерін қарастыратын боламыз. Яғни оқытудың инновациялық технологияларын қолдану мәселесі қозғалады. Қазіргі педагогика ғылымының әдіснамалық саласында әңгімелерді оқыту әдістемесіне үлес қосу көзделеді. Мақаланың мақсаты – бірқатар тәуелсіздік кезеңіндегі әйел жазушылар прозасының әдебиеттану ғылымына қосқан педагогикалық үлесі және шығармаларын жоғары оқу орнында оқытудың мәселелерін қарастыру. Мақаланың ғылыми маңыздылығы – әңгімелерді әдеби талдау түрлерін ғылыми тұрғыдан зерттеуді қамтамасыз етсе, тәжірибелік мәні – зерттеу жұмысының нәтижесін жоғары оқу орны студенттері, магистранттар мен докторанттар және әдебиеттанушылар, әңгіме жанрға қатысты зерттеулерінде пайдалана алады. Бұл тақырыпты ашу үшін келесі зерттеу әдістері қолданылды: теориялық, типологиялық көзқарас, тарихи-әдеби, педагогикалық және эксперименттік. Жазушы әңгімелерін жоғары оқу орын студенттеріне оқып талдауға жаңа технологияларды пайдалану ерекшелігі мен маңыздылығы қарастырылады. Мадина Омарова, Бибігүл Иманғазина, Айгүл Кемелбаева, Аягүл Мантай, Лира Қоныс, Роза Мұқанова сынды қазақ прозасына өзіндік таңба қалдырып, өзіндік ізін жалғаған қаламгерлеріміздің шығармаларын ЖОО-да оқытудың жаңаша әдістемесі қарастырылады. Талдау көркем шығарманың образдық жүйесін (басты кейіпкер, қалған кейіпкерлердің бас кейіпкердің мінезін түсінуге қалай көмектесетіні), басты мәселені анықтауға жүгінеді. Жазушының әңгімелерін зерделеу барысында студенттерді проблемалық, танымдық тапсырмалар тиімді ұсынылады. Мақаланың практикалық маңыздылығы зерттеу нәтижесінде жасалған ғылыми тұжырымдар әңгімелерді оқыту әдістеме саласының дамуы мен қалыптасуына, сондай-ақ ЖОО-да оқытудың әдістемесіне қатысты зерттеулерді толықтырып, тереңдетуге ықпал ететіндігінде. Мақалада келтірілген ғылыми тұжырымдар әңгіме шығарма жанрына қатысты, көпшілікке ұсына алатын әңгімелерді оқытуға негізделген, оқыту әдістемесінде өзіндік орын алатын маңызға ие. Зерттеу нәтижелері ЖОО-да оқытудың әдістемесі негізінде құнды дереккөз болмақ. Түйін сөздер: көркем әдебиет, көркем шығарма, әдеби талдау, ұлттық құндылықтар, әңгімелерді ЖОО-да оқыту әдістемесі, проблемалық оқыту, инновациялық әдіс-тәсілдер.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Шерхан Мұртаза тілдік тұлғасының харизмасы
    (Al-Farabi Kazakh National University, 2026-03-23)
    Ainur Kembayeva
    ;
    Mereke Аbdimanapova
    ;
    Зерттеуде Шерхан Мұртаза тілдік тұлғасының харизмасы тілдік, дискурсивті және прагматикалық сөйлеу құралдарының жиынтығы ретінде қарастырылады. Жұмыстың мақсаты – тілдік тұлға харизмасының лингвистикалық табиғатын дискурс негізінде айқындау. Зерттеу барысында тілдік тұлғаның коммуникативті және тыңдаушысына ықпал ету әлеуетін ескере отырып, оның харизмасының тек психологиялық немесе әлеуметтік-мәдени категория емес, лексика мен синтаксистік құрылымдарды, прагматикалық стратегияларды және дискурсивті модельдерді таңдауда байқалатын жүйелі тілдік негізге ие екендігі анықталды. Сондықтан зерттеу жұмысы тілдік тұлға теориясы мен прагмалингвистика және дискурсологияда, сөйлеу әсері теориясын дамытуда ғылыми маңызға ие. Зерттеудің практикалық маңызы шешендік өнерді үйрету курстарында, стилистика мен дискурстық талдау жүргізуде, медиа және саяси дискурс коммуникациясында, көпшілік алдында сөйлеу және көшбасшылық тәжірибесінде қолданылу мүмкіндігімен құнды. Ғылыми зерттеудің әдіснамалық негізін Ю.Н. Карауловтың тілдік тұлға теориясы, В.И. Карасиктің дискурстық тұлғаның концепциясы, сонымен қатар сөйлеу әсерінің прагматикалық теориясы және Ethos – Pathos – Logos риторикалық моделі құрайды. Шерхан Мұртаза тілдік тұлғасының харизмасы авторлық дискурсқа жасалған талдау нәтижесінде негізделді, осылайша харизманың типтік тілдік маркерлері анықталды, харизматикалық сөйлеудің прагматикалық стратегиялары сипатталды, харизманың тілдік шарттылығы дәлелденді, харизматикалық тілдік тұлға моделі жасалды. Жұмыста тілдік тұлға харизмасы туралы түсініктерді лингвистикалық талдаудың нысаны ретінде қарастырып, оның қалыптасқан дәстүрлі психологиялық сипатының тілдік механизмдерде көрініс табуының ерекшелігі сараланды. Зерттеу жұмысының қорытындысындағы лингвистикалық және прагматикалық параметрлер қолданбалы зерттеулерде сөйлеу әсерін бағалау құралы болып, қазіргі таңдағы сөйлеу қарым-қатынасы бойынша оқу және аналитикалық материалдарды дайындауда пайдалануға болады. Түйін сөздер: харизма, тілдік тұлға, дискурс, лингвистика, Ш. Мұртаза.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Коммуникация кезінде балалардың тілдік кодты ауыстыруының әлеуметтік лингвистикалық аспектісі
    (Al-Farabi Kazakh National University, 2025-12-30) ; ;
    E. Оспанов
    Қазіргі кездегі балалардың қазақ, орыс және ағылшын тілі элементтерін араластыра сөйлеуі – еліміздегі тілдік жағдаяттың көрінісі. Бұл синхронды қазақ тілінің даму сипатын байқатады. Болашақта осы балалар қазақ тілінің иесі болатынын ескерсек, бұл мәселені бүгіннен бастап шешуді қажет етеді. Мәселені шешудің алғашқы әрекеті тілдік код ауыстырудың себептерін зерттеуден және оның салдарын болжаудан басталады. Балалардың тілдік кодты ауыстыруы Қазақстандағы тілдік жағдаяттың үштілді сипатын көрсетеді. Орыс тіліндегі контенттерді жиі көруі, ата-аналардың ағылшын тілін бала құлағына сіңіру мақсатында халықаралық тілдегі цифрлық контенттерді көрсетуге ұмтылатындығы, ағылшын тілін оқытатын пәндері бар балабақшаларға беруі тілдік кодты ауыстыруына себеп болады. Бұл себептің салдарынан балалардың тілдік код ауыстырып сөйлеуі, сол арқылы ойлауында аралас тілдік әсерден тежелу бар екені, психолингвистикалық ерекшеліктердің болатынына, аралас сипатты қазақ тілінің болашағына апарып соғады. Мақалада зерттеу тақырыбына сәйкес 3-5 жастағы балалардың коммуникациялық мәтін түзуіндегі тілдік код ауыстыруы талданады. Код ауыстыру құбылысының әлеуметтік, психолингвистикалық негізін саралай отырып, бала тілінің дамуына әсер ететін ішкі (когнитивтік) және сыртқы (әлеуметтік, тілдік орта) факторлары сипатталады. Зерттеуде 3-5 жас аралығында балалары бар 15 анадан жартылай құрылымдалған сұқбат нәтижесі көрсетіледі. Зерттеу нәтижелері код ауыстырудың ерте жастағы балалар үшін Қазақстанның қазіргі тілдік жағдаятында қалыпты тілдік даму кезеңі екенін көрсетеді. Себебі қазіргі тілдік жағдаят соған алып барады. Түйін сөздер: код ауыстыру, тілдік орта, коммуникация, психолингвистика, әлеуметтік лингвистика.