Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті / Казахский национальный женский педагогический университет
Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.kz/handle/123456789/1
Просмотр
12 результаты
Результаты поиска
- Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Концепт «Родина» в русском языкеThis article outlines the national-cultural features of the concept «Motherland» in the Russian language. The image of the motherland, native land is one of the most significant concepts for any person:without a country, a person feels detached from the people, from the nation. The sacred image of theMotherland is formed in childhood, is praised in literature, oral folk art, is reflected in proverbs and sayings, popular expressions and wise sayings. There is also a broad explanation of the words «Motherland».The history of the origin of the word «Motherland». At the end of the article, the similarities and differences of the Russian language in the Kazakh language are shown.Цитирования (OpenAlex) 1Цитирования (OpenCitations) 1 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Diachronic changes in the vocabulary of the English language(2023-01-01); ; ; ; Satbekova Aigyl AmantaevnaThis article discusses diachronic changes in the vocabulary of the English language. The language system is constantly moving and evolving. The most mobile level is the lexical system since it is it that primarily reacts to all changes in society. In this article, the correlation between the original, proper English, and borrowed vocabulary of the English language in the process of its historical development is studied on the material of the lexicographic sources studied. The qualitative-quantitative dynamics of the variation of borrowed vocabulary are analyzed, taking into account the source languages within the considered periods of the development of the vocabulary of the English language. The most priority socially determined lexico-semantic group of the main parts of speech is presented, taking into account their dominance in various periods of the development of the English language; Also, in this article, an etymological analysis of the main parts of speech in the English language is carried out, and general and particular trends of their etymological development are identified in this lexicographic material. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ҚАЗАҚ ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІНДЕГІ «АСПАН» КОСМОНИМІНІҢ ЛИНГВОМӘДЕНИ СЕМАНТИКАСЫ ЖАЙЫНДАМақалада қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимінің лексика-семантикалық ерекшелігі, мағыналық-тақырыптық топтары көрсетіледі. Осыған орай, зерттеудің мақсаты –қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимін когнитивтік аспектіде зерттеуге негізделеді. Семантикалық, лингвомәдени, ішінара этимологиялық талдау әдісі арқылы қазіргі қолданыста жүрген атаулардың мағынасын жаңғыртып халықтың астрономиялық білім негізін таныту. «Аспан» -адамзатқа ортақ астрономиялық атаулар әлемі, алайда әр ұлт осы ортақ әлемді өзінше көріп-біліп, өзінше түсінеді, өз ұлттық әлемінің тілдік бейнесін жасайды. Әр ұлттың ерекшелігін оның тілі арқылы танып-түсіну қазіргі тілдік коммуникацияның маңызды мәселесі болып табылады. Сол себепті, алдымен, қазақ тіліндегі «аспан» космонимінің түр-түс мәнді семантикалық ерекшеліктерін сипаттау; екіншіден, ағылшын тіліндегі «аспан» ұғымының түр-түс мәнді семантикалық ерекшеліктерін сипаттау және туыс емес тілдердегі «аспан» космонимінің лингвомәдени ерекшеліктерін салғастыра зерттеу міндеттері қойылды. Зерттеудің жетекші идеясы –«Аспан» жүйесіне енетін атаулар тереңіндегі қазақ және ағылшын мәдениеті өкілдерінің өмір сүру дағдысы, тыныс-тіршілігінің, тарихының куәсісаналу себебін анықтау. Кіріспе бөлімде антропоөзекті бағыт зерттеулеріне сәйкес тіл мен мәдениет сабақтастығыұлт мәдениетінің әр кезеңіндегі көріністерін бойына жинақтаған терең мазмұнды тілдік қабаттары жайындағы зерттеулерді сараптау негізінде дәйектелді. Негізгі нәтижелер есте жоқ ескі замандарда пайда болғантуыс емес қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космониміне қатысты нақты лингвомәдени бірліктерді талдау арқылы алынды. Қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимінің семантикалық ерекшелігін танытуға қатысты ізденістерден туындайтын нәтижелер ономастиканың кенжелеу қалыптасып келе жатқан саласы -космонимиканың антропоөзекті бағытта дами түсуіне теориялық, практикалық тұрғыда маңызды ықпал етеді. Семасиология, лингвомәдениеттану салалары бойынша тың пайым жасауға мүмкіндік береді. Осыған орай, зерттеудің құндылық деңгейі айқындалады. Зерттеу нәтижелерін этнолингвистика, лингвомәдениеттану, ономастика т.б. салалар бойынша зерттеулерде, дәрістер мен практикалық сабақтарда, сөздіктер, мәтіндер құрастыруда қосымша дерек ретінде пайдалануға болады. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, LINGUISTIC REPRESENTATION OF RITUAL CEREMONIALS IN THE KAZAKH LANGUAGE(2024-10-13); The article describes ritual rituals as one of the most important components of the spiritual life and culture of an ethnic group. They are considered as a phenomenon that transfers the norms, values and practices of the linguocultural collective from generation to generation. Accordingly, the purpose of the research is to conduct a comprehensive analysis of the second-meaning scriptonyms, which are stored in the genetic memory of a person as structural-unconscious knowledge and are formed on the basis of ritual rituals. To achieve the purpose of the study, conclusions about the secondary meaning, representation of linguistic data related to ritual rituals are analyzed, linguocultural codes are identified and analyzed. The definition of the methods of semantic transition of secondary significant scriptonyms, linguocultural codes formed on the basis of ritual rituals within the framework of the anthropospecific paradigm is recognized as a method of determining the ethnic identity and peculiarities of the linguistic consciousness of the Kazakh people. The article uses etymological analysis, conceptual and lingucultural interpretation methods to reveal the meaning of language usages that have a secondary meaning.As a result of the research work, it is determined that among the language units that make up the action code, taboo words are often the catalyst for scriptonyms. In particular, the modern linguistic representation of scriptonyms, which have acquired a secondary meaning, is supported by examples from the pages of works and fiction about Kazakh customs and traditions. The scriptonyms analyzed in the research work and the linguocultural and conceptual concepts assigned to them can be used as a means of facilitating intercultural participation, in explaining the meaning and etymology of native words of the Kazakh language in a foreign language audience. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Cross-Linguistic Analysis of Latin-Derived Terms: Implications for Language Policy in Multilingual Societies(2024-12-29); ; - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ON THE ANCIENT TURKIC STRATUM OF HYDRONYMS IN ZHETYSU(2025-01-09); ; Zeki KaymazThis article deals with the historical and etymological aspects of the names of water bodies of the Zhetysu region, namely, the ancient Turkic beginning of the names. The study of the etymological content of ancient Turkic names allows a deep understanding of the worldview, the degree of education of people of the period under study. The purpose of the article is to study the foundations of education of the population through an etymological analysis of the archischeme of names, the understanding of the meanings of which, at the present stage, causes difficulties due to structural, sound changes (Lavar, Labasy, etc.), to show the structural specifics of the names. The leading idea of the study is to identify the reasons why the names of water bodies, which are the oldest and most stable layer of toponomics, reflect the main points of life, as well as the history of the development of the Kazakh people. The introductory part presents information that reveals the continuity of language and culture in accordance with anthropolinguistic studies, based on the analysis of studies of deep meaningful linguistic layers that bear the imprints of different periods of national culture. The use of methods of linguistic research of the topological space made it possible to reflect in the article the identified ethno-cultural semantics underlying the ancient hydronyms. The main results were obtained based on the analysis of the names of specific bodies of water that have appeared since time immemorial. The scientific value of the study lies in the significance of the results obtained for research in the field of ethnolinguistics, linguoculturology, etc. In addition, the data obtained may be of factual interest for compilers of dictionaries, texts in the field of linguoculturology, ethnolinguistics. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Lexico-semantic features of cultural scriptonyms (based on local ritual ceremonies)The article discusses the lexical and semantic features of scriptonyms in the cultural code, which are formed on the basis local ritual ceremonies.The study aims to analyze the lexical and semantic specificity of secondary-meaning scriptonyms that originate from regional ritual ceremonies. Information related to regional procedures is transformed into linguo-cultural codes, aiding in the identification of the uniqueness of regional ethno-linguistic consciousness and the decryption of encoded information within these codes. This demonstrates the originality of our research. The scientific significance of the research lies in separately considering linguistic units (scriptonyms) formed on the basis of local rituals. To identify the diatopic (local) variants of scriptonyms, the article compared and studied the rituals and sacred names that originating from four regions of Kazakhstan: South, East, West, and Central Kazakhstan. It was found that the depiction of the universe in a regional language is influenced by the characteristics of the geographical area, the customs of the people, and the mutual cultural influences of ethnic groups. The scriptonyms, linguocultural, and conceptual concepts formed based on local ritual ceremonies analyzed in the research can serve to elucidate the etymology of native words in the Kazakh language and aid in the development of dialectological dictionaries. This demonstrates the value and practical significance of the study. Through the research: the relationships and distinctions between the concepts of tradition, customs, and ritual ceremonies were delineated; the term “code” was examined from a linguocultural perspective; ritual ceremonies were explored as a pivotal source in shaping cultural codes (scriptonyms) with substantial informational influence; and the characteristics of regional ethno-linguistic consciousness were elucidated through the analysis of scriptonyms derived from local ritual ceremonies.The article employs qualitative analysis, including content analysis, to examine and reveal the etymology of the linguistic units of the sacred code that have developed in relation to rituals. Keywords: scriptonyms, linguo-cultural codes, ritual ceremonies, rites, traditions and customs, sacred names, language codes, ethno-linguistic consciousness. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, A Comparative Study of Kazakh and English Cosmonyms: Linguistic, Cultural, and Epistemological Insights(2025-10-15); ; ; ; S. YessimkulovaThis article presents a comparative analysis of cosmonyms in the Kazakh and English languages, focusing on the linguistic, cultural, and cosmological frameworks that inform the naming of celestial bodies. Drawing from a wide range of linguistic and cultural sources, the study illustrates how celestial terms—such as the Crowning Stars—encode distinct cosmological worldviews, spiritual beliefs, and historical contexts. The analysis is structured around the formation processes of cosmonyms: in Kazakh, where compounding is a dominant mechanism, and in English, where naming practices are shaped by Latin and Greek etymology, scientific rationalism, and mythological heritage. While English celestial nomenclature has largely become standardized internationally, Kazakh cosmonyms reflect a dynamic interplay of traditional knowledge, Soviet linguistic influence, and contemporary efforts to revive and preserve cultural identity. The findings demonstrate both the universality of humanity's fascination with the cosmos and the uniqueness of local traditions in articulating that fascination. By examining the convergence of scientific and cultural perspectives, the study emphasizes how cosmonyms serve as bridges between rational knowledge and symbolic imagination. Through this comparison, the article highlights the critical importance of recognizing cultural diversity in celestial naming practices and advocates for inclusive, multilingual approaches to space exploration. This research contributes to the fields of linguistic anthropology and cosmology, offering deeper insights into how language and culture mediate humanity's conceptualization of space. It also lays a foundation for further interdisciplinary exploration at the intersection of language, mythology, and science.Цитирования (OpenAlex) 1 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, АЯҚҚА ҚАТЫСТЫ АТАУЛАРДЫҢ СИМВОЛДЫҚ ЖӘНЕ ЛИНГВОМӘДЕНИ МАҒЫНАҒА ИЕ БОЛУЫ(2026-03-01); Бұл мақалада қазақ тіліндегі аяққа қатысты атаулардың, атап айтқанда, «табан» және «балтыр» сөздерінің символдық және лингвомәдени мағыналары талданады. Бұл атаулар тек анатомиялық дене бөліктерін ғана емес, сонымен қатар терең мәдени және танымдық мазмұнды да білдіреді. Зерттеуде қазақ тіліндегі дене мүшелерін білдіретін сөздердің танымдық табиғаты мен тарихи қалыптасуы тілдік деректер негізінде қарастырылып, ұлттық дүниетанымдағы орны анықталды. Зерттеудің өзектілігі – қазақ тіл білімінде бұл сөздердің когнитивтік-концептуалдық құрылымы, семантикалық өрісі, лингвомәдени сипаты толық зерттелмеген. Сондықтан бұл зерттеу – қазақ тіліндегі антропоцентристік бағыттағы ғылыми ізденістерге қосылатын үлес.Зерттеу мақсаты – қазақ тіліндегі аяқ бөліктері атауларын тарихи, когнитивтік және мәдени тұрғыда қарастыра отырып, олардың символдық мәні мен метафоралық қызметін анықтау. Осы арқылы тіл мен мәдениеттің өзара ықпалдасу негіздерін ашу көзделеді.Зерттеу әдістері ретінде тарихи-салыстырмалы әдіс, когнитивтік лингвистика тәсілдері (метафоралық, прототиптік, жүйелік немесе фреймдік), сондай-ақ этимологиялық талдау қолданылды.Негізгі нәтижелер: «табан» сөзі – тұрақтылық, еңбек, төзімділік концептілерін бейнелейтін лингвомәдени таңба ретінде сипатталды. Ал «балтыр» сөзі – шаршау, қажу, күш пен мықтылық ұғымдарымен байланыста метафоралық мәнге ие. Қорытындысында, аяққа қатысты ағза атауларының когнитивтік моделі мен мәдени мәні қазақ тіліндегі ұлттық болмыс пен құндылықтардың көрінісі ретінде танылып, тіл мен мәдениеттің байланысын нақты көрсетті.Зерттеу нәтижелері мен тұжырымдары қазақ тіліндегі «табан», «балтыр» концептерінің терең мәдени-символдық мазмұнға ие екенін, олардың адамның әлеуметтік, эмоционалдық және психологиялық тәжірибесін бейнелейтінін дәлелдеді. Бұл – ұлттық лексиканың когнитивтік құрылымын зерделеуде маңызды қадам.Зерттеудің ғылыми маңыздылығы – когнитивтік семантика мен этнолингвистика тұрғысынан ұлттық концептосфераны танудағы үлесімен анықталады. Практикалық маңызы – зерттеу нәтижелері этнолингвистика, когнитивтік және мәдени лингвистика салаларында, сондай-ақ тіл оқыту мен аударма тәжірибесінде қолдануға тиімді. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF ONOMASTICS: THEMATIC AREAS AND RESEARCH DYNAMICS (2005–2025)(2026-03-13); The purpose of this study is to examine the dynamics, structure, and main thematic areas of onomastics research by means of bibliometric analysis of Scopus publications retrieved using the keyword “onomastics for the period 2005–2025. From 1,915 initially retrieved documents, the application of a temporal filter resulted in 1,834 publications. After duplicate removal and the correction of technical errors, 1,702 valid records were selected for analysis using the Bibliometrix package in RStudio. The results show a steady and accelerating increase in publication output, from 9 articles in 2006 to 203 in 2024, with the most productive period beginning after 2020, indicating the rapid maturation of onomastics as a discipline. Keyword co-occurrence analysis made it possible to identify three primary thematic clusters: (1) historical-linguistic and structural (historical linguistics, etymology, semantics), (2) applied and literary onomastics (translation, nomenclature), and (3) anthroponymic and cultural (personal names, socio-onomastics). The study demonstrates the expansion of global scientific collaboration and the strengthening of the interdisciplinary character of onomastics. These findings characterize current trends in the discipline and provide a foundation for future research, including in-depth cluster analysis, cross-database comparisons (Scopus vs. WoS), longitudinal tracking of emerging areas (socio-onomastics, digital naming), and the integration of altmetrics to assess broader scholarly impact