DSpace-CRIS

At present, in the context of anthropocentric research, the study of various aspects of human life - the image of the national mentality, which has a special content in terms of its function, physical and spiritual significance, language and culture, is very relevant. Many scientific works have been written on the inseparable link between thought, culture and language. Scientists have studied the ability of language to depict the world around a person - the realities of his life, with many everyday details, as well as the social self-knowledge of the people and their culture, customs and traditions, mentality and national character, value system, etc. noted that it is dense.By looking at language units from a linguocultural point of view, it is possible to see that the language has some very important verbal meanings that reflect the cultural and historical experience of the people and the peculiarities of their worldview, reflecting the linguistic mentality of a particular ethnic group.

Мақалада жаңылтпаштар табиғатында жиі кездесетін көнерген сөздердің (архизмдер) мәтінінің ұлттық ерекшеліктерін көрсететін этонпоэтикалық маңызы қарастырылады. Бір қарағанда жаңылтпаштардағы мұндай этнолингвистикалық мазмұнға бай сөздер ұйқас үшін алынған сияқты көрінгенмен, шын мәнінде олар мәтіннің этнопоэтикалық мәнін айқындауға ерекше қызмет етеді. Жаңылтпаштарда көшпелі өмірдің мәдени-әлеуметтік, қарым-қатынас құралы ретінде қолданылатын сөздердің, бұл күнде көп бөлімі қолданыстан түсіп архизм сөздерге айнала бастады. Бүгінгі жаһандану заманында халықтың әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі, діні, қолөнерінің күнделіктегі өмірдегі қолданыстан ығысуына байланысты, оларға қатысты ұғым-түсініктер де қазіргі лексикада сирек айтылатын болды. Міне осындай ұлттық тілдің тарихи ерекшеліктерін білдіретін сөздер жаңылтпаштар құрамында жиі кездеседі. Мұндай сөздер балаларға тілдің нәрін түсіндіріп, ұлттық ділді қалыптастыруға қызмет етеді. Демек жаңылтпаш фольклорлық жанр ретінде, ең алдымен, ұлттың дәстүрлі дүниетанымынан, тарихи ерекшеліктерінен тамыр тартқан этнолингвистикалық сөздік қорымен суарылған шығармашылық болып табылады. Сол антропологиялық мифология дәуірінен кейін мал шаруашылығын толық игеріп, нақты өмірлік түсініктер қалыптасқан кезеңде, өмірге келген фольклорлық жаңылтпаштардағы: «қалаш, сыпыра, ұшқат, бақан, желмая, серке, торта, мосы, бурыл, қулық, торы, боқжама, құрық, баспақ» сияқты сөздердің ерекшеліктері, әлеуметтік мәні, көркемдік айшықтары, бір-бірімен ара қатынасы, мазмұны нақты мысалдармен дәйектеледі. Сондай-ақ, жаңылтпаштар мазмұнындағы сөздердің тарихи тамырластығы, архетиптік негізі мен тек-тамырының бірлігі анықталады.

Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті / Казахский национальный женский педагогический университет

Просмотр

Фильтры

Настройки

Сортировать по

результатов на странице

Результаты поиска

QyzPU CRIS

Университет

Данные