Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті / Казахский национальный женский педагогический университет

Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.kz/handle/123456789/1

Просмотр

Фильтры

2025 - 20264

Настройки

Дата начала: 2025Тема: search.filters.subject.historical memory

Результаты поиска

Показано: 1 - 4 из 4
  • Загрузка...
    Изображение-миниатюра
    Некоторые метрики заблокированы вашими 
    настройками согласия
    Тип записи:Публикация,
    С.Н.ТӘНЕКЕЕВТІҢ «1916. ҚАРҚАРА-АЛБАН КӨТЕРІЛІСІ»ЕҢБЕГІНДЕГІ ҰЛТТЫҚ РУХТЫҢ АЙҚЫНДАЛУЫ
    (2025-06-01)
    У.М. Джолдыбаева
    ;
    А.М. Аубакирова
    Кез келген халықтың тарихы оның азаттық пен тәуелсіздікке ұмтылысымен тығыз байла-нысты болып келеді. Бұл ұмтылыс –ұлттың рухани және тарихи тұтастығының, өзін-өзі тануының, ұлт ретінде қалыптасуының негізгі тіректерінің бірі. Осы жолда орын алған ірі тарихи оқиғалардың мазмұны мен мәнін терең зерделеу тек өткенді тану үшін ғана емес, сонымен қатар келешек ұрпақтың ұлттық санасын қалыптастыру және мемлекеттілікті нығайту үшін де аса маңызды.Ұсынылып отырған мақалада тарихшы-зерттеуші С.Н. Тәнекеевтің «1916. Қарқара-Албан көтерілісі» атты көлемді әрі аса құнды еңбегі талданады. Бұл еңбек 1916 жылғы Ұлт-азаттық көтерілістің Жетісу өңіріндегі маңызды ошақтарының бірі –Қарқара-Албан қозғалысына арналған. Ресми түрде кәсіби тарихшы ретінде танылмағанымен, С. Тәнекеев өзінің зерттеу жұмысында ҚР Мемлекеттік мұрағаттарынан алынған деректерді, сол дәуірдегі баспасөз материалдарын, ресми құжаттар мен куәгерлердің естеліктерін жан-жақты пайдаланып, тарихи оқиғаны объективті түрде талдауға тырысқан.Ғалымның еңбегінің ерекшелігі –көтерілістің себеп-салдарын, барысы мен салдарын тек фактілер тізбегі ретінде емес, тарихи-философиялық тұрғыда қарастырып, оның терең этноәлеу-меттік және этномәдени астарларын ашып көрсетуінде. Бұл зерттеуде қазақ халқының Ресей империясының отарлық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыс кезеңіндегі біртұтастық пен мызғымас бірлік қағидаттарын ұстанып, өз Отаны үшін жанын пида еткен ержүрек батырлардың ерлігі, қарапайым халықтың отансүйгіштік қасиеті, ортақ мақсат жолында ұйымдасқан түрде әрекет ете алғаны тарихи дәйектер арқылы дәлелденген.С.Н. Тәнекеев көтерілістің ұлт-азаттық сипатын негізгі айқындаушы фактор ретінде қарастыра отырып, бұл оқиғаның тарихи маңызын «Отан» және «ерлік» концептілері арқылы түсіндіреді. Оның пайымдауынша, 1916 жылғы Қарқара көтерілісі –тек жергілікті деңгейдегі қарсылық емес, қазақ халқының ұлттық санасының оянуы мен отарлық езгіге қарсы тұруының көрінісі. Автор үшін «Отан» ұғымы –тек географиялық ұғым ғана емес, ол тарихи жады мен рухани мұраның, еркіндікке ұмтылған халықтың жан-дүниесінің жиынтық бейнесі. Ал «ерлік» –тек жекелеген тұлғалардың батырлығы ғана емес, бүкіл ұлттың ұжымдық рухани қуатының көрінісі.Мақалада еңбектің құрылымына, баяндау стиліне, дереккөздерді пайдалану шеберлігіне және авторлық ұстанымның ғылыми салмағына талдау жасала отырып, С.Н. Тәнекеевтің жұмысы 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыстың тарихи жадыдағы орны мен ұлт санасындағы мәнін ашуға қосқан елеулі үлес ретінде бағаланады.
  • Загрузка...
    Изображение-миниатюра
    Некоторые метрики заблокированы вашими 
    настройками согласия
    Тип записи:Публикация,
    Экрандағы би: хореография телесериалдардағы мәдени және кросс-мәдени кодтарды бейнелеу құралы ретінде
    (Kurmangazy Kazakh National Conservatory, 2025-09-28)
    Anipa Kussanova
    ;
    Adilkhan Shorabek
    Мақалада заманауи телесериалдардағы хореография мәдени және идеологиялық мәндерді бейнелі көркем тіл арқылы жеткізетін репрезентативтік құрал ретінде қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі аудиовизуалдық өнімдердің мәдени жад пен әлеуметтік шындық туралы ұжымдық түсініктерді қалыптастырудағы рөлінің артуымен айқындалады. Жұмыстың мақсаты – би эпизодтары арқылы тұлғалық трансформацияны, әлеуметтік стратификацияны, мәдени кодтарды және тарихи жадты репрезентациялау семиотикалық тетіктерін анықтау. Зерттеудің ғылыми жаңалығы хореографияны медиамәтіннің көпқабатты мағыналық өрісін қалыптастыратын вербалды емес коммуникация жүйесі ретінде түсіндіруде көрініс табады.Эмпирикалық базаға Flesh and Bone, Dance Academy және Step Up: High Water телесериалдары енді. Методологиялық құралдар семиотикалық, мазмұндық-құрылымдық, салыстырмалы және мәдени-талдамалық әдістерді қамтиды. Мұндай тәсіл хореографияның сериал драматургиялық құрылымындағы функцияларын және көрерменмен эмоционалдық байланыс орнатудағы рөлін кешенді түрде талдауға мүмкіндік береді.Зерттеу нәтижелері хореографияның күрделі әлеуметтік дискурстарды – гендерлік теңсіздікті, нәсілшілдікті, шығармашылық қысымды және тұлғаның ішкі күресін – көркем формада тиімді жеткізетінін көрсетеді. Би көріністерінің драматургиялық экспрессивтілігін күшейтіп, эмоционалдық тереңдік пен экрандық мәтіннің коммуникативтік әлеуетін кеңейтетіні анықталды. Жұмыстың практикалық маңыздылығы ұлттық хореография элементтерін біріктіріп, мәдени құндылықтарды кең аудиторияға ұсынатын отандық телепродукциялар жасауда қол жеткізілген қорытындыларды пайдалану мүмкіндігімен байланысты.
    Цитирования (OpenAlex) 1
  • Загрузка...
    Изображение-миниатюра
    Некоторые метрики заблокированы вашими 
    настройками согласия
    Тип записи:Публикация,
    Landscape Foundations of Hydronym Formation in Turkic Languages
    (2026-04-15)
    A.K. Karaman
    ;
    Oraz Sapashev
    ;
    Aigerim T. Aliakbarovа
    The article comprehensively examines the landscape foundations underlying the formation of hydronymic names in Turkic languages (Kazakh and Bashkir languages). It is argued that the physical and geographical characteristics of the territories historically inhabited by Turkic peoples (relief, climatic conditions, hydrological systems, and ecological features) have directly influenced the semantic structure and motivational mechanisms of water body names. In this regard, the lexical-semantic nature, morphological models, and naming principles of hydronyms such as rivers, lakes, springs, seas, and water sources are analyzed. The study identifies the function of ancient Turkic geographical terms and spatial concepts preserved within hydronyms and explores their historical-comparative and etymological foundations. The correlation between common hydronymic models across Turkic languages and regional variability is determined, revealing similarities and differences shaped by linguistic and extralinguistic factors. Furthermore, the paper analyzes how landscape dominants (flow characteristics, color, depth, taste, seasonal variation, and surrounding relief) function as motivational features in the formation of hydronyms. It substantiates that traditional worldview, economic and cultural practices, mythological consciousness, and sacral perceptions of Turkic peoples are reflected in water names. Thus, hydronyms are characterized not merely as geographical identifiers but as onomastic units encoding historical and cultural information. The article also defines the place of the hydronymic system within the broader onomastic space, highlighting its ethnocultural content and its role in preserving historical memory. The relationship between water names and landscape is examined from cognitive and semiotic perspectives. The findings contribute theoretically and methodologically to research in Turkic onomastics, historical lexicology, and ethnolinguistics.
  • Загрузка...
    Изображение-миниатюра
    Некоторые метрики заблокированы вашими 
    настройками согласия
    Тип записи:Публикация,
    The Psychology of “Awakening” in Turkic Poetry: Transformation of Consciousness and Identity
    (Vesnu Publications, 2026-09-01)
    Almas Naimanbaev
    ;
    Nargiza Baltabayeva
    ;
    Zhanakul Sametova
    ;
    Kydyr Torali
    ;
    Gulzhan Rasheva
    Objective: This study examined the motif of “awakening” in Turkic poetry as a psychocultural process through which individual consciousness, historical memory, cultural identity, and collective self-understanding are symbolically reconfigured. Methods and Materials: A qualitative comparative literary design was used. Selected poetic and prose-literary texts from Ottoman-Turkish, Azerbaijani, Kazakh, Kyrgyz, Tatar, and Uzbek traditions were examined through close textual reading, thematic analysis, stylistic interpretation, and historical-comparative contextualization, with particular attention to the Jadid and related enlightenment movements. Findings: Across the selected traditions, awakening repeatedly emerged through contrasts such as sleep–wakefulness, darkness–light, ignorance–knowledge, silence–voice, and dependence–freedom. Although its local forms differed, the motif consistently linked personal transformation with collective renewal, language preservation, education, historical memory, and national identity. In early twentieth-century poetry, these symbolic oppositions frequently converted literary discourse into a vehicle for social reflection and cultural mobilization. Conclusion: The awakening motif functions as more than a recurrent literary image: it operates as a shared psychocultural framework for representing transformation of consciousness and identity across the Turkic world. Its durability reflects the continuing role of poetry in preserving cultural memory and articulating aspirations for intellectual, spiritual, and social renewal.