Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті / Казахский национальный женский педагогический университет
Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.kz/handle/123456789/1
Просмотр
31 результаты
Результаты поиска
- Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛДІ ОҚЫТУДЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ(Kokshetau State University, 2024-09-27); ; Мақалада Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарындағы мемлекеттік тілді оқытылу жайы айтылады. Жоғары оқу орындары – еліміздегі кәсіби маман даярлаудың, мемлекеттік тіл саясатының басты нысандарының бірі – қазақ тілін ғылым тілі ретінде дамыту орталығы. Авторлар осы саладағы проблемаларды айқындау үшін еліміздегі ұлттық университеттер мен аймақтық университет ұстаздары мен студенттерін қамтыған сауалнама жүргізіп, нәтижелерін сараптады. Сауалнамаға 16 университеттен 122 респондент қатысты. Респонденттердің жауаптары бойынша сандық және сапалық талдау жасалынып, сараптама нәтижесі арқылы негізгі мәселелер айқындалды. Мәселелерді айқындауда отандық және шетелдік ғалымдардың пікірлері мен ұстанымдары негізге алынды. ЖОО-да мемлекеттік тілдің оқытылу жайы, білім бағдарламаларында қазақ тіліне қатысты пәндердің енгізілуі, талапкер мен түлектің мемлекеттік тілді білу деңгейі, т.б. түйіткілді проблемалардың себептері анықталып, оны шешудің жолдары ұсынылды. Осылайша жоғары оқу орындарындағы мемлекеттік тілді оқытудағы маңызды мәселелер және оны жетілдіру мақсатында бірқатар ұсыныстар жасалды - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ҚАЗАҚ ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІНДЕГІ «АСПАН» КОСМОНИМІНІҢ ЛИНГВОМӘДЕНИ СЕМАНТИКАСЫ ЖАЙЫНДАМақалада қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимінің лексика-семантикалық ерекшелігі, мағыналық-тақырыптық топтары көрсетіледі. Осыған орай, зерттеудің мақсаты –қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимін когнитивтік аспектіде зерттеуге негізделеді. Семантикалық, лингвомәдени, ішінара этимологиялық талдау әдісі арқылы қазіргі қолданыста жүрген атаулардың мағынасын жаңғыртып халықтың астрономиялық білім негізін таныту. «Аспан» -адамзатқа ортақ астрономиялық атаулар әлемі, алайда әр ұлт осы ортақ әлемді өзінше көріп-біліп, өзінше түсінеді, өз ұлттық әлемінің тілдік бейнесін жасайды. Әр ұлттың ерекшелігін оның тілі арқылы танып-түсіну қазіргі тілдік коммуникацияның маңызды мәселесі болып табылады. Сол себепті, алдымен, қазақ тіліндегі «аспан» космонимінің түр-түс мәнді семантикалық ерекшеліктерін сипаттау; екіншіден, ағылшын тіліндегі «аспан» ұғымының түр-түс мәнді семантикалық ерекшеліктерін сипаттау және туыс емес тілдердегі «аспан» космонимінің лингвомәдени ерекшеліктерін салғастыра зерттеу міндеттері қойылды. Зерттеудің жетекші идеясы –«Аспан» жүйесіне енетін атаулар тереңіндегі қазақ және ағылшын мәдениеті өкілдерінің өмір сүру дағдысы, тыныс-тіршілігінің, тарихының куәсісаналу себебін анықтау. Кіріспе бөлімде антропоөзекті бағыт зерттеулеріне сәйкес тіл мен мәдениет сабақтастығыұлт мәдениетінің әр кезеңіндегі көріністерін бойына жинақтаған терең мазмұнды тілдік қабаттары жайындағы зерттеулерді сараптау негізінде дәйектелді. Негізгі нәтижелер есте жоқ ескі замандарда пайда болғантуыс емес қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космониміне қатысты нақты лингвомәдени бірліктерді талдау арқылы алынды. Қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимінің семантикалық ерекшелігін танытуға қатысты ізденістерден туындайтын нәтижелер ономастиканың кенжелеу қалыптасып келе жатқан саласы -космонимиканың антропоөзекті бағытта дами түсуіне теориялық, практикалық тұрғыда маңызды ықпал етеді. Семасиология, лингвомәдениеттану салалары бойынша тың пайым жасауға мүмкіндік береді. Осыған орай, зерттеудің құндылық деңгейі айқындалады. Зерттеу нәтижелерін этнолингвистика, лингвомәдениеттану, ономастика т.б. салалар бойынша зерттеулерде, дәрістер мен практикалық сабақтарда, сөздіктер, мәтіндер құрастыруда қосымша дерек ретінде пайдалануға болады. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, The World's Leading Examples of Explanatory Dictionary DevelopmentThe article discusses the world’s best examples of Explanatory Dictionary development. The formation of an Explanatory Dictionary is a very relevant issue for linguists around the world today. The vocabulary of the language of a particular nation is fully collected and drawn into the alphabetical system. Each word is marked with grammatical, and stylistic features, and their meanings are determined. Regular expressions will also be collected in one place and their Meanings will be revealed. Thus, the structure of the language, lexical-grammatical, phraseological, semantic, stylistic features are shown, their linguistic analysis is carried out, and scientific descriptions of language units are given. On this basis, the types of development of an Explanatory Dictionary in a scientific article are indicated and analyzed. The Explanatory Dictionary of a particular language should be scientifically supplemented and qualitatively developed by the requirements of these three groups. Then for those who know the national language well, the Explanatory Dictionary will become the main pillar of Kazakh linguistics. Then it means that it performs the function of scientific work. Looking at the Explanatory Dictionary, you can judge the level of development of each nation's language. The Explanatory Dictionary should not only be a scientific work that serves as a reference or teaching aid, but it should also be a didactic tool. In the course of the study, methods of comparison, analysis, and compilation were used. As a result, the position of foreign explanatory dictionaries, including the dictionary in the lexicography of a European country, to be common to all people and accessible so that it can be used by the general population, was demonstrated and theoretically proved. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ТІЛ БІЛІМІ САЛАСЫНДАҒЫ ЭНАНТИОСЕМИЯ ТҮРЛЕРІ(2024-10-30)Мақалада тіл білімі саласындағы энантиосемия түрлері және зерттелуі қарастырылады. Энантиосемия - қарама-қарсы мағыналардың бір тілдік бірлігінің реңктерінің немесе контекстке байланысты болатын мағыналардың тіркесімі. Лексикалық семантика категориялары жүйесіндегі энантиосемияның орны туралы сұрақ даулы, өйткені лингвистер бұл құбылысты антонимия, омонимия, полисемияның (көп мағыналықтың) бір түрі немесе өзіндік ерекшелігі бар лексикалық-семантикалық категория ретінде қарастыру керек деген ортақ пікірге келді. Функционалдық ерекшеліктеріне қарай, яғни үстейтін не көрсететін мағынасына қарай энантиосемияны екі түрге бөліп қарастыруға болады: заттық (немесе номинативтік); эмоционалды-бағалауыштық қарама-қарсы мағына. Номинативтік энантиосемия сөздердің мағынасының дамуы нәтижесінде пайда болады. Номинативтік лексикалық энантиосемия кезінде алғы шепке әр түрлі заттар, құбылыстар, іс-қимылдарды және т.б. көрсететін мағыналар шығады. Осы тип негізінен етістіктерге тән. Олардың кейбіреуі әр түрлі обьектілерге қатысты қолданылады, соның нәтижесінде қарама-қарсылыққа ие болады. Қазақ тілінің нақты тілдік деректеріне сүйене отырып, номинативтік энантиосемияның өнімсіз, ал эмоционалды бағалауыштық энантиосемияның өнімді екендігіне көз жеткізе аламыз. Қазақ тіліндегі ақылды, керемет, тамаша, дос, сұлу сияқты энантиосемияның жуық арада пайда болғандығын көруімізге болады. Erep олар бастапқы кезде жағымды қолданылатын болса, қазіргі уақытта олар жағымсыз мағынада (ирониялық) қолданылатынын көреміз. Энантиосемиялы сөздердің тағы бір жасалу жолы сөздердің тырнақша ішінде берілуімен сипатталады. Сөздерді қарама-қарсы мағынасы тырнақша ішінде беріледі, ал негізгі мағынасы тырнақшасыз жазылады. Тырнақшамен берілген сөздің астарында ирония жатады. Энантиосемия эвфемияның құралы ретінде де қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар дезинформацияда да энантиосемия құбылысы байқалады. Дезинформация – «шындықты қасақана жалған етіп беру» Кілт сөздер: энантиосемия, қарама-қарсы, мағына, эмоционалды,тырнақша, одағай, заттық, номинативтік, сөздер. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Symbolism of the Sacred Dog: A Mytholinguistic Approach in Kazakh and English(2024-12-18); ; Nurgul NygmetovaThe image of a dog holds a special place in the culture and mythology of many peoples. This study examines how the dog became a sacred symbol associated with the afterworld, ancestral land, and subterranean realms. Using mythological texts, archaeological data, and linguistic analysis, the research identifies unique cultural and universal patterns in stable expressions about dogs in Kazakh and English. The study employs S. Qondybay's mytholinguistic method and comparative analysis to uncover the sacred and symbolic meanings of these expressions. The findings reveal that the dog is often seen as a guardian of the afterlife and a protector of human souls. The research highlights how specific cultural and linguistic features—unique to certain ethnic groups—are preserved in language. It also demonstrates the continuity of ancient mythological beliefs in modern expressions and rituals. This study contributes to a deeper understanding of the connection between language, culture, and mythology, offering new perspectives for mytholinguistic and cultural research. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ANALYZING RUSSIAN BORROWINGS IN KAZAKH SOCIAL MEDIA USING MACHINE LEARNING(2024-12-24) - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Балалар теледискурсы: коммуникаторлар тіліндегі орфоэпиялық норма көрінісі(L. N. Gumilyov Eurasian National University, 2024-12-28); ; Zhuparkul AulbekovaМақалада «Balapan» арнасының телебағдарламалары теледискурс ретінде қарастырылды. Теледискурс жайлы зерттеулерге, ғылыми әдебиеттерге шолу жасалды. Зерттеулер жалпы теледидар тіліне байланысты болып келеді, ал телеконтенттердегі балалар дискурсы туралы ізденіс жұмыстарының жоқ екені байқалды. Осыдан келіп, балалар теледискурсын зерттеудің өзектілігі айқын және жоғары деп саналады. Бұл мақалада «Balapan» телеарнасы бағдарламаларындағы балалар теледискурсының орфоэпиялық нормаға сай немесе сай еместігі қарастырылды. Нәтиже Speech Analyzer әдісінің көмегімен айқындалды. Телекоммуникатордың көтеріңкі және төменгі дыбыстау қарқынының сегменттері сурет арқылы көрсетілді. Балалардың сценарий бойынша сөйлеген сөздері ауызша дыбыстау ережелерімен сәйкестігі айқындалды. Лингвистиканың тілді медиаконтенттерде дұрыс қолданудың теориясы мен практикасына орфоэпиялық норманы сақтап сөйлеу бойынша белгілі бір дәрежеде үлес қосады. Қазақ тілінің акустика-артикуляциялық табиғатын сақтау үшін орфоэпиялық норманы ескере отырып, сөйлеуді қалыптастыру қажет. Бұл ұлттық тілдің өміршең болуына көп пайдасын тигізеді. Ұсынылып отырған мақалада қазіргі тіліміздегі сөздердің айтылудағы дыбыс қарқыны, ырғағы және әуезді айтылымы көрсетіліп, өзгерістер суреттер арқылы беріледі. Суреттегі сипаттамалардан қазіргі қазақ сөзінің балалар дискурсындағы айтылымын анық байқауға болады, осы арқылы әрі қарай мақсатты түрде қазақ әдеби тілінің орфоэпиялық нормаларын сақтау қажеттігі көрінеді.Цитирования (OpenCitations) 1 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Cross-Linguistic Analysis of Latin-Derived Terms: Implications for Language Policy in Multilingual Societies(2024-12-29); ; - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, The influence of television and gadgets on children's speech development: a social study(L. N. Gumilyov Eurasian National University, 2025-01-01); Nurlyaiym DanayevaThis article explores the impact of television on children's language development and analyzes linguistic shortcomings observed in television programs. To identify the main issues, the authors conducted a large-scale survey covering all regions of the Republic of Kazakhstan and analyzed the results comprehensively. Based on the respondents' answers, the study identified the main challenges in language development and drew conclusions based on scientific approaches. The survey addressed several aspects: the influence of the language used in children's television programs on their speech development, the level of children's proficiency in the Kazakh language, the conformity of media language with linguistic norms, common language deviations in children's speech, and the amount of screen time. The findings demonstrate the need to enhance mechanisms aimed at preserving linguistic norms and fostering a generation fluent in the Kazakh language, especially in the context of growing influence from television and internet media. A total of 622 individuals participated in the survey. The sociolinguistic analysis of the collected data made it possible to track the dynamics of lexical deviations in children's language use. The study, which covered various demographic and geographical groups, revealed how social factors – particularly television dependence – affect lexical changes in children's speech. The research confirms the critical role of parents in laying the foundation of the native (Kazakh) language and highlights the significant influence of the surrounding environment, especially television, on children’s adherence to linguistic norms. The survey was conducted in Kazakh using open-ended questions, and data collection spanned three months. The article analyzes the impact of television and gadgets on children's language development and provides recommendations for implementing public initiatives in the cultural and linguistic direction. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ON THE ANCIENT TURKIC STRATUM OF HYDRONYMS IN ZHETYSU(2025-01-09); ; Zeki KaymazThis article deals with the historical and etymological aspects of the names of water bodies of the Zhetysu region, namely, the ancient Turkic beginning of the names. The study of the etymological content of ancient Turkic names allows a deep understanding of the worldview, the degree of education of people of the period under study. The purpose of the article is to study the foundations of education of the population through an etymological analysis of the archischeme of names, the understanding of the meanings of which, at the present stage, causes difficulties due to structural, sound changes (Lavar, Labasy, etc.), to show the structural specifics of the names. The leading idea of the study is to identify the reasons why the names of water bodies, which are the oldest and most stable layer of toponomics, reflect the main points of life, as well as the history of the development of the Kazakh people. The introductory part presents information that reveals the continuity of language and culture in accordance with anthropolinguistic studies, based on the analysis of studies of deep meaningful linguistic layers that bear the imprints of different periods of national culture. The use of methods of linguistic research of the topological space made it possible to reflect in the article the identified ethno-cultural semantics underlying the ancient hydronyms. The main results were obtained based on the analysis of the names of specific bodies of water that have appeared since time immemorial. The scientific value of the study lies in the significance of the results obtained for research in the field of ethnolinguistics, linguoculturology, etc. In addition, the data obtained may be of factual interest for compilers of dictionaries, texts in the field of linguoculturology, ethnolinguistics.