Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті / Казахский национальный женский педагогический университет
Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.kz/handle/123456789/1
Просмотр
55 результаты
Результаты поиска
- Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Constructing the Terminological Core of NLP Ontology(2023-09-13)Цитирования (OpenAlex) 3Цитирования (OpenCitations) 3 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, 7-сынып оқушыларына тыйым сөздер арқылы лингвомәдени құзіреттілікті қалыптастыру амалдары(Al-Farabi Kazakh National University, 2023-01-16); - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, МУЛЬТИМЕДИЯЛЫҚ КОРПУС ЖАСАУДЫҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ"Қазақ тілінің мультимедиялық корпусын жасау – көп зерттеуді қажет ететін тың сала. Ауызекі сөйлеу тілі бүгінгі күнге дейін тек мәтінді салыстыру, талдау деңгейінде ғана қарастырылып келді. Мультимедиялық корпус екінші тіл ретінде қазақ тілін меңгертуде өте тиімді құрал бола алады. Ауызекі сөйлеу тілі мен әдеби тіл нормасындағы ауытқулар мен сәйкессіздіктерді анықтауда зор үлесін қоса алады. Бұл мақалада мультимедиялық корпус жасау барысында туындайтын проблемалар анықталды. Проблемаларды анықтау – корпус жасау жұмысын жеңілдетіп, алдын ала кедергілерді жеңуге көмегін тигізеді. Ол үшін «Корпус» терминіне қысқаша түсініктеме беріліп, соның ішіндегі «мультимедиялық корпус» анықталды. Қазақ тілінің ұлттық корпусы және шетелдік НКРЯ (Орыс тілінің ұлттық корпусы) құрамына енетін мультимедиялық корпустың (МУРКО) мысалында қысқаша сипаттама жасалды. Осы саланы зерттеген ғалымдардың тұжырымдарына сүйеніп, мультимедиялық корпустардың маңыздылығы және қажеттілігі айқындалды. Сонымен қатар корпусты жасау барысында туындайтын қиындықтар қарастырылды. Олар бірнеше түрге бөлінді. Атап айтқанда, мультимедиялық корпустың репрезентативтілігі, тақырыптарға бөліп тегтеу, корпустың ыңғайлылығы, техникалық безендірілуі, әдеби тілдің нормасының ережелерін сақтау т.б. Зерттеу нәтижелері қазақ тілінің мультимедиялық корпусының теориялық тұжырымдарын жасап, ішкорпустарға бөлуге септігін тигізеді. Кілтті сөздер: корпустық лингвистика, корпус, мультимедия, ішкорпус, мәтін. " - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Expressive stylistics: paradigms of alliteration and assonance(Al-Farabi Kazakh National University, 2023-06-01); S. B. UtegulovaЭКСПРЕССИВТІК СТИЛИСТИКА: АЛЛИТЕРАЦИЯ ЖӘНЕ АССОНАНС ПАРАДИГМАЛАРЫМақаланың зерттеу тақырыбы қазіргі қазақ тілінің қоғамдық әлеуметтік қызметі кластерлік тұрғыдан дамып, сан түрлі коммуникативтік қажеттілікті өтеуі, негізінен, оның стильдік, тілдік бірліктерінің қасиет-сапаға ие болу ерекшеліктерімен тығыз байланысты.Қоғамда тіл айрықша маңызды рөл атқаратындықтан, адамның көңіл-күй толғанысын, сезімін жеткізудің басты құралына айналған.Себебі тіл адамнан тыс тұрған жеке құбылыс емес, адаммен бірліктегі бірінбірі анықтайтын күрделі құрылым болып табылады.Мақаланың мақсаты қазақ тілі экспрессивтік стилистикасының ұлттық танымдарға бейімделген ақыл-ой өрісінің пайымдаулармен тоғыстырылуындағы функционалдық, құрылымдық трансформациалануы, куммулятивтік, концептуалдық мәнін анықтау.Зерттеу барысында философияның танымдық теориясы мен диалектикалық логика, психолинвистикадағы тіл мен сөйлеуді сабақтастыратын теориялық тұжырымдар басшылыққа алынды.Жұмыстың ғылыми-практикалық маңыздылығы тіл тарихи категория ретінде үнемі даму процесінде болып, эмоцияны сыртқа шығарып, шынайы мүмкіндігін жүзеге асыруы болып табылады.Сөйлеу парадигмасында сөз әр қырынан ашылып, эмоцияны жеткізудегі экспрессивтік қызметпен ұштасады.Сондықтан, аталған мәселені зерттеу барысында экспрессивтік стилистика саласын зерттеген әлемдік және отандық ғалымдардың еңбектері негізге алынды.Мақаланың мақсат-міндеттерін жүзеге асыруда ғылыми пайымдаулар, диахронды, тарихи, салыстырмалы, синхронды, салыстыру, сипаттау, талдау, модельдеу әдістері қолданылды.Тілдегі экспрессивтік әлеует ұлттық төлтума қасиет-сапалар ұрпақ жалғастығымен дамытылатыны зерттеліп келеді.Қазақ тілінің экспресситік стилистикалық мәселелерін тереңнен зерттеу ұлт болмысының мазмұнын ашуды міндеттейді.Мақала нәтижесінде экспрессивтік стилистиканың мазмұны, ұғымдары жүйеленіп, қазақ тілінің дыбыстық және лексикалық бірліктерінің экспрессивтік стилистикалық қызметі, сипаты нақты тілдік деректер арқылы талданып, мысалдар арқылы дәйектелеі.Аллитерация және ассонанстың дыбыстық қайталауларға негізделіп, стилистикалық мәнерлікті күшейтудің айрықша амалы ретінде клишеге түсірілген синтаксистік құрылымдарда, мақал-мәтелдерде, күнделікті тұрмыстық қарым-қатынаста кеңінен қолданылатыны талданды. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, АСТРОНОМИЯЛЫҚ ҚҰБЫЛЫСТАРДЫ ЗЕРДЕЛЕУДЕ ИНТЕРАКТИВТІ ВИЗУАЛИЗАЦИЯЛАУ(Toraighyrov University, 2023-06-30); ; ; ; В статье рассмотрены проблемные вопросы создания интерактивной визуализации космического пространства с помощью мультимедийных технологий и программ с расширенными возможностями в обучении астрономии. Известно, что при изучении небесных тел приходится работать с объектами в пространстве, а это требует активизации трехмерного мышления, то есть мысленного преобразования объекта в трехмерную модель. В связи с этим возникает потребность в создании лабораторного практикума, позволяющего визуализировать особенности астрономических явлений с помощью мультимедийных технологий и изучать их в трехмерном пространстве с помощью компьютерных моделей. Путем оценки особенностей популярных интерактивных онлайн-приложений Solar System Scope, Google Sky, Sky Safari, Speaking Image и т.д. был проведен анализ и сформулирована эффективность их применения. В статье методами мультимедийных технологий изучены закономерности движения и конфигурации планет, их взаимное расположение и относительные размеры по отношению к Солнцу. Авторы предлагают визуализированные лабораторные работы: «Подвижная карта звездного неба», «Затмение Солнца и Луны», «Приливы и отливы», «Модель планетной системы». При выполнении лаботаторной работы «Модель планетной системы» на основе теоретических данных о планетах, можно доказать выполнение третьего закона Кеплера, путем расчета с помощью формулы и калькулятора и, расположенного в модели. Таким образом, в статье изложены методы интерактивной визуализации в изучении астрономических явлений на казахском языке. Аннотация. Мақалада астрономияны оқытуда жетілдірілген мүмкіндіктері бар мультимедиялық технологиялар мен бағдарламаларды пайдалана отырып, ғарыш кеңістігінің интерактивті визуализациясын құрудың проблемалық мәселелері қарастырылған. Аспан денелерін зерделеу кезінде кеңістіктегі объектілермен жұмыс істеуге тура келетіндіктен, үш өлшемді ойлауды белсендіруді, яғни үш өлшемді модельге ойша түрлендіруді талап ететіндігі белгілі. Осыған байланысты, мультимедиялық технологияларды пайдалана отырып, астрономиялық құбылыстардың ерекшеліктерін визуализациялауға және оларды компьютерлік модельдер арқылы үш өлшемді кеңістікте зерттеуге мүмкіндік беретін зертханалық практикум құру қажеттілігі туындады. Танымал интерактивті онлайн қосымшалардың мүмкіндіктерін бағалау арқылы Solar System Scope, Google Sky, Sky Safari, Speaking Image және т.б. талдау жүргізіліп, оларды қолданудың тиімділігі тұжырымдалды. Мақалада мультимедиялық технологиялардың әдістерін пайдалана отырып, планеталардың қозғалысы мен конфигурациясының заңдылықтары, олардың Күнге қатысты орналасуы мен салыстырмалы өлшемдері зерттелді. Авторлар, «Жұлдызды аспанның жылжымалы картасы», «Күн мен Айдың тұтылуы», «Тасу және қайту», «Планеталар жүйесінің моделі» сияқты визуалды зертханалық жұмыстарды ұсынады. «Планеталар жүйесінің моделі» визуалды зертханалық жұмысын орындаған кезде берілген теориялық мәліметтерге сүйеніп, модельде орналасқан формула мен калькулятор көмегімен Кеплердің үшінші заңының орындалуын дәлелдеуге болады. Осылайша, мақалада астрономиялық құбылыстарды зерделеудегі қазақ тілінде интерактивті визуализация әдістері сипатталған. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, THE LEVEL OF KNOWLEDGE OF THE CONCEPT IN MODERN TURKIC LANGUAGES (on the materials of the Kazakh, Turkish and Uzbek languages)(2023-10-30); One of the priority tasks of modern linguistics and the humanities is the study of language in the framework of the anthropocentric paradigm. The purpose of this article is to determine the degree of study of the concept, which is the main unit of cognitive linguistics and cultural linguistics in modern Turkic languages (Kazakh, Turkish, Uzbek). The article also touches upon such a complex phenomenon as the concept sphere, which has a national character. The importance of the need for in-depth conceptual research in the comparative aspect of the Turkic languages (Kazakh, Turkish, Uzbek) is determined. Nowadays, fundamental research is carried out in the study of the concept in Kazakh and Uzbek linguistics, but Turkish linguistics cannot yet be included into this list. However, the issue of the theoretical study of the concept in the Turkic languages (Kazakh, Turkish and Uzbek) in general, diachronic and synchronic analysis of the structure of the concept, identification of the concepts of the ancient Turkic worldview found in the written heritage and the problem of the need of their comprehensive analysis were considered. The importance of supplementing the linguistic reservoir of Turkic languages (Kazakh, Turkish, Uzbek) with comparative research was identified. During the research, the works of domestic and foreign scientists were analyzed, works on the study of the concept and the concept sphere in modern Turkic languages (Kazakh, Turkish, Uzbek) were selected and the obtained scientific information was synthesized. Research on this direction in the Kazakh, Turkish and Uzbek linguistics has been classified. The results of the study are used in comparative research in the field of cognitive linguistics in the Turkic languages, giving lectures on the discipline of «Cognitive linguistics» for students and applicants of the specialty of philology and Turkic studies. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, SUBSTANTIVE FORMS OF NOUNS IN THE KAZAKH LANGUAGEThis article examines the main part of root substantive nouns. They are generally not separated from their accusative pronouns, and they are used both in the original accusative form and also in the independent pronominal form that were formed later. Such substantive nouns, the meaning of which has reached the level of materialization are usually found in literary works. The degree of substantivization of adjectives and pronouns is generally not the same. Even one adjective word class itself has a different level of acquiring such a material character. Among such types of nouns, there are those that have generally reached the rank of a registered word through substantivization, as well as those that have not yet reached the rank of a registered word, those that are contextual (stylistic) and occasional. The task of the article is to study whether substantive nouns, like simple nouns, can be described in three forms: root, derivative and complex. The scientific significance of this paper is the need for analysis in determining a derived noun, it is closely related to the word-formation meaning. The practical significance of the work can be an aid in the process of writing teaching methods, lectures, seminars, practical classes, courses. The component analysis, structural and semantic analysis, systematization methods were used as the research methods. The main results of the research: the difference between linguistic phenomena on different linguistic natures is sometimes indistinguishable. The different substantivization depends on their own semantic structures. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Ғалым, қайраткер Мырзатай Жолдасбековтің тілдік тұлғасы(Al-Farabi Kazakh National University, 2023-12-29); - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, МЕДИАЛИНГВИСТИКАДАҒЫ ОТАНСҮЙГІШТІК ИДЕЯСЫНЫҢ БЕРІЛУІ («BALAPAN» ТЕЛЕАРНАСЫ БАҒДАРЛАМАЛАРЫ НЕГІЗІНДЕ)(Toraighyrov University, 2024-06-28); ; ; Бұл мақалада медиалингвистика саласы бойынша «Balapan» телеарнасы бағдарламалары тіліндегі отансүйгіштік құндылықтар туралы айтылады. Соңғы жылдары ұлттық мүдде мәселелері елімізге ортақ мәдени кеңістікте күн тәртібінде тұр. Бұл мәселе отандық медиа саласында түрлі тілдік бірліктермен өрнектеліп жүр. Халқымызды біріктіретін, қоғамға тән құндылықтарды, ортақ мүдделерді қалыптастыруға арналған іс-шаралар еліміздің халқын рухани байытады. Ұлттық құндылықтарды дамыту халықтың ұлттық мүдделері мен құндылықтарын ұстанудан басталады. Бұл үдеріс әр адамның балалық кезеңінен бойына сіңірілуі керек. Қазақ балаларының бойында осындай құндылықтарды дарытатын ең негізгі факторлардың бірі – телеарналардың қазақша мазмұнда болуымен қатар, отансүйгіштік мазмұндағы мәтіндер берілетін бағдарламалар. Әрбір бағдарламаның бала жасына сәйкес қызықты болуымен бірге бағдарламалардағы мәтіндерден отансүйгіштік дискурсы, прагматикасы сезілуі қажет. Осы бағыттағы зерттеу мақаламызда «Balapan» телеарнасындағы бағдарламалардағы отансүйгіштік идеясының дәріптелуі туралы қарастырылады. Медиалингвистикадағы отансүйгіштік идеясының бағдарлама мәтінінің арасына қажетті тілдік бірліктермен кіріктіріле отырып берілуі, оның тілдік қызмет атқаратындығы, бала көрерменге әсер етуі сөз болады. Бұл зерттеудің теориялық және практикалық құндылығының жоғары және зерттеу бағытының жаңа екендігін көрсетеді. Кілт сөздер: «Balapan» телеарнасы, отансүйгіштік, телеарна бағдарламалары, ұлттық құндылықтар, мәтін. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Қазақ туристік дискурсының теориялық және паремиологиялық негіздері(Al-Farabi Kazakh National University, 2024-09-20); ; Zhazira AbdrakhmanovaThe article considered the manifestations of tourist discourse in Kazakh linguistics. The analysis ofthe new field of discourse in the Kazakh language at different times expressed by scientists was presented and its own conclusions were made. Tourist discourse is a field that studies new tourist texts ina language. Since the actual linguistic definition was not established, a desire was made to convey theresearch of each scientist along with a review of foreign literature. It was noted that the Kazakh metallanguage has not yet been formed, since the tourist discourse contains advertising, symbols, short texts,slang and new words. The way of life, culture, national identity of the people is clearly reflected inProverbs and sayings, verbal units that have long been formed. Although tourist discourse is a new fieldfor Kazakh linguistics, our language fund contains materials related to travel, tourist routes. Despite thefact that there is a lot of foreign research on tourist discourse, the scientific and literary base in our tourist linguistic fund needs to be replenished and studied. In connection with the tourist discourse in thelanguage, examples from our vocabulary were given, comparisons were made with other languages, including English, Turkish, as well as equivalents and translations in our own language. The slogan, whichis transmitted in advertising texts, the place of keywords in tourist discourse was indicated. Also, nonverbal actions in the language will also be an important linguistic tool of tourist discourse. Language is adynamic phenomenon. Every time you need updates and additions. In accordance with this, the touristdiscourse is also constantly updated in accordance with the development of society and technology andis subject to the time factor.Key words: Tourist discourse, advertising discourse, paremia, text, slogan.Цитирования (OpenAlex) 1Цитирования (OpenCitations) 1