Жарияланымдар / Публикации

Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.kz/handle/123456789/2

Просмотр

Результаты поиска

Показано: 1 - 9 из 9
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Students’ Subjectness, Self-Efficacy and Psychological Well-Being: Comparative Research of Russian and Kazakhstan Students
    (2022-10-19)
    Владимир Григорьевич Маралов
    ;
    ;
    Olga Valeryevna Krezhevskikh
    ;
    Марина Александровна Кудака
    ;
    The relevance of the study is due to the need to resolve the contradictions between the requirements of higher education for the personality of a young person and his real capabilities, manifested in the ability or inability to be the subject of his activity and his development. The need to resolve this contradiction has determined the purpose of this study – to identify the level of expression and structure of the subjective properties of students’ personality, their relationship with self-efficacy and psychological well-being. The work used a set of theoretical and empirical research methods, in particular, questionnaires to identify the level of an individual subjectivity development (M.A. Shchukina), general and social self-efficacy (M. Sherer and J. Maddux, adaptation by A.V. Boyarintseva), psychological well-being (K. Riff, adaptation by T.D. Shevelenkova and P.P. Fesenko). Mathematical processing was carried out using the criterion ϕ* – Fisher’s angular transformation, as well as methods of correlation analysis using the linear Pearson correlation coefficient. The subjects were students of a number of universities of the Russian Federation and the Republic of Kazakhstan. A total of 277 students majoring pedagogy and psychology took part in the study, among them 266 (96%) women, 11 (4%) men, average age 19.5 years (SD=1.5). As a result, no fundamental differences were revealed in the structure and manifestations of subjectivity depending on the place of residence, national and cultural traditions, which indicates the existence of some general patterns in the formation of the subjectivity of a future teacher or psychologist. A high level of subjectivity was identified in 57.04% respondents, medium – in 38.98%, low – in 3.98%. It has been established that the level of subjectivity positively correlates with self-efficacy in objective activity, with social self-efficacy and with the psychological well-being of an individual. It was revealed that students with low subjectivity can also have a high level of psychological well-being, while performing a compensatory function. The results obtained can be used in the course of student training, as well as in the work of curators of student groups and in the activities of the psychological service of universities.
    Цитирования (OpenAlex) 10Цитирования (OpenCitations) 8
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    ИЗУЧЕНИЕ ОСОБЕННОСТЕЙ РЕЗИЛЬЕНТНОСТИ, КОПИНГ-ПОВЕДЕНИЯ И ХРОНИЧЕСКОГО СТРЕССА У БОЛЬНЫХСАХАРНЫМ ДИАБЕТОМ2-ГО ТИПА
    (Kazakh National Pedagogical University, 2024-06-01)
    О.В. Куликова
    ;
    Ж.Н. Сабирова
    ;
    Сахарный диабет –это хроническое заболевание, которое требует постоянного внимания к уровню глюкозы в крови, диетических ограничений и регулярного медицинского наблюдения. Психологическое благополучие и умение справляться с вызовами, связанными с диагнозом, играют важную роль в управлении заболеванием. В данной статье мы изучим уровень хронического стресса, характерный для больных сахарным диабетом, а также проанализируем его влияние на течение болезни. Кроме того, посредством теоретического анализа актуальных исследований, авторами подтверждена значимость оптимального копинг-поведения и повышения резильентности для пациентов с сахарным диабетом. Эмпирическое исследование, включающее шкалу резильентности и опросник «Способы совладающего поведения», позволило выявить степень резильентности, адаптивность копинг-поведения и уровень хронического стресса у лиц с сахарным диабетом, а именно у больных диабетом 2-го типа.Эта статья будет полезна психологам и медицинским работникам, интересующимся проблемой борьбы с хроническим стрессом, развития резильентности и копинг-поведения у пациентов. Также результаты исследования могут помочь лицам, непосредственно имеющими дело с сахарным диабетом, и их близким, желающим оказать психологическую поддержку.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    ФАКТОРЫ ЛИЧНОСТНОГО РАЗВИТИЯ И ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО БЛАГОПОЛУЧИЯ В СРЕДНЕМ ОБРАЗОВАНИИ: КОНЦЕПТУАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ И КЛАСТЕРИЗАЦИЯ
    (Kazakh National Pedagogical University, 2024-09-01) ;
    Galiya Bayzhumaevna Sarzhanova
    ;
    M.М. Kнисаринa
    Данное исследование посвящено концептуальному анализу факторов личностного развития и психоло-гического благополучия учащихся в системе среднего образования. Рассматриваются ключевые концепции личностного развития (теория психосоциального развития Erikson, теория самодетерминации Ryan & Deci, теория множественного интеллекта Gardner) и теории психологического благополучия (модель психологи-ческого благополучия Ryff & Keyes, теория субъективного благополучия Diener, концепция потока Csikszentmihalyi, позитивная психология Seligman) в контексте образовательной среды. На основе анализа литературы определены основные факторы (качество межличностных отношений, возможность для самореализации и развития компетентности, безопасность школьной среды, психологический климат в школе и др.), влияющие на личностный рост и психологическое благополучие школьников. Проведена кластеризация выявленных факторов, позволившая выделить группы взаимосвязанных элементов: школьная среда и климат; социальные отношения, академические факторы, внешкольные факторы, индивидуальные характеристики, технологии и цифровая среда. Результаты исследования могут быть использованы для разработки эффективных стратегий поддержки личностного развития и улучшения психологического благополучия учащихся в системе среднего образования.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    ЭФФЕКТИВНАЯ ПОЛИТИКА И МЕРЫ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЛИЧНОСТНОГО РАЗВИТИЯ И ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО БЛАГОПОЛУЧИЯ УЧАЩИХСЯ: АНАЛИТИЧЕСКИЙ ОБЗОР
    (Kazakh National Pedagogical University, 2025-03-01)
    M.М. Kнисаринa
    ;
    ;
    Galiya Bayzhumaevna Sarzhanova
    Актуальность исследования обусловлена необходимостью совершенствования образова-тельной политики в области обеспечения личностного развития и психологического благо-получия учащихся в условиях современных вызовов и трансформации образовательных систем. Цель исследования – проведение комплексного анализа эффективных стратегий и подходов, применяемых в различных странах для формирования благоприятной образовательной среды, способствующей личностному развитию и психологическому благополучию обучающихся. Методы исследования включают системный анализ международных стандартов и рекомен-даций, сравнительный анализ национальных образовательных практик, контент-анализ данных Европейского портала информации здравоохранения ВОЗ (19 баз данных и отчетов), методы статистической обработки данных. Результаты: идентифицированы ключевые тенденции в обеспечении личностного роста и психологического благополучия учащихся; выявлены наиболее эффективные программы социально-эмоционального обучения (SEL) и инклюзивного образования; определены факторы успешной реализации психологической поддержки в образовательных учреждениях. Практическая значимость заключается в разработке научно обоснованных рекомендаций по совершенствованию образовательной политики и определении перспективных направлений развития систем психологической поддержки учащихся. Резуль-таты исследования могут быть использованы при разработке образовательных программ и стратегий психолого-педагогического сопровождения обучающихся в школе.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    ОТБАСЫНДАҒЫ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ САЛДАРЫ
    Domestic violence is a socio-psychological problem widespread across different countries, regardless of age, gender, or race. This study examines its causes, types, and impact on society. The research aims to determine the prevalence of domestic violence, analyze its causes, and propose preventive measures. Key areas include identifying socio-economic and psychological aspects, assessing consequences, and developing prevention strategies. The study highlights the need for legislative and social measures to address domestic violence. Protecting children's and women's rights by considering factors affecting their psychological well-being increases its relevance. Research methods included a comparative analysis of foreign and domestic literature and an original survey. The survey, The Emotional State of Spouses and Its Correlation with Domestic Violence, examined self-reflection levels and dependence on violent relationships. Conducted across five regions of Kazakhstan, it involved 2,600 participants. Findings describe the most common forms of domestic violence—physical, psychological, economic, and sexual—and their negative effects on children and women. The study emphasizes the necessity of legislative reforms and protective measures in Kazakhstan. This research provides scientific data to support effective prevention strategies. Its practical significance lies in contributing to social and legislative initiatives aimed at reducing domestic violence.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Психологиялық денсаулықты сақтаудың теориялық-әдіснамалық негіздері: әдебиеттерге шолу
    (2026-07-01)
    М.Б. Уакасова
    ;
    Alena Garber
    ;
    ;
    Мақалада психологиялық денсаулықты сақтаудың теориялық-әдіснамалық негіздері қазіргі психологиялық ғылым контекстінде жүйелі түрде қарастырылады. Зерттеу психология-лық денсаулық ұғымының мазмұндық құрылымын, оның негізгі ғылыми бағыттарын және әртүрлі теориялық мектептердегі интерпретацияларын талдауға бағытталған.Әдебиеттергешолу жасау барысында отандық және шетелдік зерттеушілердің еңбектері салыстырмалы түрде қарастыры-лып, психологиялық денсаулықтың негізгі компоненттері мен оны сақтауға ықпал ететін факторлар (стресс, тұлғалық ресурстар, құндылықтық бағдарлар, әлеуметтік қолдау және психо-логиялық әл-ауқат) жүйеленді. Сонымен қатар, психологиялық денсаулықты түсіндірудегі патогенетикалық және салютогенетикалық тәсілдердің ерекшеліктері айқындалды.Теориялық талдау нәтижесінде психологиялық денсаулықты сақтау адамның бейімделу қабілеті, өзін-өзі реттеу деңгейі және тұлғалық ресурстардың белсенділігімен тығыз байланысты екені көрсетілді. Әсіресе, стресс-менеджмент, психологиялық қорғаныс механизмдері және құндылықтық бағдар-лар психологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ететін негізгі факторлар ретінде сипатталды.Мақала психологиялық денсаулықты зерттеудің заманауи ғылыми бағыттарын жүйелеуге мүмкіндік беріп, оның құрылымдық-мазмұндық моделін түсінуге теориялық негіз қалыптасты-рады. Алынған нәтижелер болашақ эмпирикалық зерттеулерді жоспарлауға және психология-лық денсаулықты сақтау бойынша практикалық бағдарламалар әзірлеуге негіз бола алады.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Буллинг құрбандарының психологиялық денсаулығының клиникалық-психологиялық ерекшеліктері
    (2026-07-01)
    A. B. Mоldagasimova
    ;
    ; ;
    Мақалада буллинг құрбандарының психологиялық денсаулығының клиникалық-психо-логиялық ерекшеліктері қарастырылады. Қазіргі қоғамда буллинг балалар мен жастардың психикалық денсаулығына елеулі қауіп төндіретін күрделі әлеуметтік-психологиялық құбылыс ретінде кеңінен зерттелуде. Буллингке ұшыраған тұлғалар эмоционалдық күйзеліс, мазасыздық, депрессиялық симптомдар, өзін-өзі бағалаудың төмендеуі, әлеуметтік оқшаулану және психо-соматикалық бұзылыстар сияқты жағымсыз психологиялық салдарларға жиі тап болады.Зерттеу нәтижелері буллинг құрбандары мен бақылау тобы арасында психологиялық денсаулық көрсет-кіштері бойынша айқын айырмашылықтардың бар екенін көрсетті. Атап айтқанда, буллинг құрбандарында психологиялық дистресс деңгейі (GHQ-28) жоғары, депрессиялық симптомдар (BDI-II) орташа деңгейге жақын, мазасыздық көрсеткіштері (Спилбергер–Ханин шкаласы) едәуір жоғары, ал өзін-өзі бағалау (Розенберг шкаласы) айтарлықтай төмен екені анықталды. Сонымен қатар корреляциялық талдау нәтижелері буллинг деңгейі мен депрессия (r=0,62), мазасыздық (r=0,58) арасында оң байланыс бар екенін, ал өзін-өзі бағалаумен теріс байланыс (r=-0,66) бар екенін көрсетті.Алынған нәтижелер буллингтің психологиялық денсаулыққа әсері тек қысқа мерзімді емес, ұзақ мерзімді сипатқа ие екенін растайды. Буллинг тәжірибесі тұлғаның когнитивтік бағалау жүйесіне, эмоционалдық тұрақтылығына және әлеуметтік бейімделуіне теріс ықпал етеді. Мақаланың мақсаты –буллинг құрбандарының психологиялық денсаулы-ғының клиникалық-психологиялық ерекшеліктерін теориялық және эмпирикалық тұрғыдан талдау, сондай-ақ олардың психикалық саулығына әсер ететін негізгі факторларды анықтау.Зерттеу нәтижелері буллингтің құрбандарында мазасыздықтың, депрессиялық көріністердің, жоғары психологиялық дистресстің және өзін-өзі бағалаудың төмендеуініңбасым екенін дәлел-дейді. Алынған мәліметтер буллингтің алдын алуға және оның психологиялық салдарын азай-туға бағытталған психологиялық көмек көрсету бағдарламаларын жетілдіру қажеттілігін көрсетеді
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Студенттердің психологиялық парасаттылығы мен тұлғалық қасиеттерінің өзара байланысы
    (2026-07-01)
    Д.Е. Абдраманова
    ;
    А. Р. Ерментаева
    ;
    ;
    Қазіргі жоғары білім беру кеңістігінде студент тұлғасының психологиялық ресурстарын, әсіресе оның өзін-өзі тану, рефлексия және эмоциялық реттеу қабілеттерін зерттеу маңызды ғылыми бағыттардың бірі болып табылады. Осы тұрғыда ұсынылып отырған зерттеу студенттердің психологиялық парасаттылығы мен тұлғалық қасиеттері арасындағы өзара байланысты эмпирикалық тұрғыда анықтауға бағытталған. Психологиялық парасаттылық тұлғаның ішкі психикалық процестерін түсінуі, өз тәжірибесін саналы талдауы және мінез-құлқының себеп-салдарлық байланыстарын ұғыну қабілеті ретінде қарастырылады.Зерттеуге Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің 1-2 курсында білім алатын 266 студент ерікті түрде қатысты. Зерттеу барысында Psychological Mindedness Scale(Conte және т.б.) және «Үлкен бестік» тұлғалық сауалнамасы қолданылды. Айнымалылар арасындағы өзара байланыстарды анықтау үшін Спирменнің рангілік корреляция коэффициенті пайдаланылды, ал мамандықтар арасындағы айырмашылықтарды бағалау үшін топаралық салыстырмалы талдау жүргізілді. Статистикалық өңдеу SPSS бағдарламасы арқылы жүзеге асырылды.Зерттеу нәтижелері психологиялық парасаттылықтың адалдық пен тәжірибеге ашықтық сияқты тұлғаның жағымды қасиеттерімен тұрақты оң байланысқа ие екенін көрсетті. Сонымен қатар, нейротизм психологиялық парасаттылықтың жекелеген рефлексиялық компоненттерімен теріс байланыс байқатты. Мамандықтар бойынша салыстыру нәтижесінде педагогика және психо-логия мен мектепке дейінгі тәрбие мамандықтары арасында психологиялық парасаттылық деңгейінде статистикалық мәнді айырмашылық анықталды.Алынған нәтижелер психологиялық парасаттылықтың көпөлшемді, интегративті психологиялық құрылым екенін дәлелдейді және оның тұлғалық жетілу, эмоциялық тұрақтылық пен әлеуметтік тиімділікпен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Зерттеу қорытындылары студент жастардың тұлғалық дамуын қолдауға бағыт-талған психологиялық бағдарламаларды әзірлеуде теориялық және практикалықмаңызға ие.
  • Некоторые метрики заблокированы вашими 
    Тип записи:Публикация,
    Psychological characteristics of emotional intelligence and the tendency to unmotivated anxiety in students
    (Al-Farabi Kazakh National University, 2026-09-17) ;
    A. B. Almuratova
    ;
    D. Yerbossynkyzy
    ;
    ;
    G. T. Yskak
    In today's educational environment, increasing attention is being paid to studying the factors that influence students' psychological well-being. One such factor is emotional intelligence (EI), which, according to several studies, can have both a protective and indirect effect on anxiety. The aim of this study was to comprehensively analyze the emotional intelligence characteristics of university students and their relationship with their tendency toward unmotivated anxiety. The study examined key components of EI, including emotional awareness, emotional regulation, self-motivation, empathy, and emotional regulation of others. The methodological basis of the study included the use of methods for assessing emotional intelligence and diagnosing the level of unmotivated anxiety, as well as the use of methods of descriptive statistics, correlation analysis and multiple linear regression. The study results showed that most students exhibited average levels of emotional intelligence and moderate levels of unmotivated anxiety. The most prominent components of EI were emotional awareness and self-motivation, while emotion regulation was demonstrated at a lower level. Correlation and regression analyses revealed no statistically significant relationships between EI scores and anxiety levels, indicating the limited predictive power of these constructs. The value of this study lies in its clarification of the role of emotional intelligence in the structure of students' psychological characteristics, as well as in raising the question of the need to seek additional resources – coping strategies, social support, and stress resilience. The practical significance of the study lies in the potential use of the obtained data for the development of psychological support programs for students. Keywords: emotional intelligence, anxiety, unmotivated anxiety, students, self-regulation.