Жарияланымдар / Публикации
Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.kz/handle/123456789/2
Просмотр
47 результаты
Результаты поиска
- Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, МЕДИАЛИНГВИСТИКАДАҒЫ ОТАНСҮЙГІШТІК ИДЕЯСЫНЫҢ БЕРІЛУІ («BALAPAN» ТЕЛЕАРНАСЫ БАҒДАРЛАМАЛАРЫ НЕГІЗІНДЕ)(Toraighyrov University, 2024-06-28); ; ; Бұл мақалада медиалингвистика саласы бойынша «Balapan» телеарнасы бағдарламалары тіліндегі отансүйгіштік құндылықтар туралы айтылады. Соңғы жылдары ұлттық мүдде мәселелері елімізге ортақ мәдени кеңістікте күн тәртібінде тұр. Бұл мәселе отандық медиа саласында түрлі тілдік бірліктермен өрнектеліп жүр. Халқымызды біріктіретін, қоғамға тән құндылықтарды, ортақ мүдделерді қалыптастыруға арналған іс-шаралар еліміздің халқын рухани байытады. Ұлттық құндылықтарды дамыту халықтың ұлттық мүдделері мен құндылықтарын ұстанудан басталады. Бұл үдеріс әр адамның балалық кезеңінен бойына сіңірілуі керек. Қазақ балаларының бойында осындай құндылықтарды дарытатын ең негізгі факторлардың бірі – телеарналардың қазақша мазмұнда болуымен қатар, отансүйгіштік мазмұндағы мәтіндер берілетін бағдарламалар. Әрбір бағдарламаның бала жасына сәйкес қызықты болуымен бірге бағдарламалардағы мәтіндерден отансүйгіштік дискурсы, прагматикасы сезілуі қажет. Осы бағыттағы зерттеу мақаламызда «Balapan» телеарнасындағы бағдарламалардағы отансүйгіштік идеясының дәріптелуі туралы қарастырылады. Медиалингвистикадағы отансүйгіштік идеясының бағдарлама мәтінінің арасына қажетті тілдік бірліктермен кіріктіріле отырып берілуі, оның тілдік қызмет атқаратындығы, бала көрерменге әсер етуі сөз болады. Бұл зерттеудің теориялық және практикалық құндылығының жоғары және зерттеу бағытының жаңа екендігін көрсетеді. Кілт сөздер: «Balapan» телеарнасы, отансүйгіштік, телеарна бағдарламалары, ұлттық құндылықтар, мәтін. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Қазақ туристік дискурсының теориялық және паремиологиялық негіздері(Al-Farabi Kazakh National University, 2024-09-20); ; Zhazira AbdrakhmanovaThe article considered the manifestations of tourist discourse in Kazakh linguistics. The analysis ofthe new field of discourse in the Kazakh language at different times expressed by scientists was presented and its own conclusions were made. Tourist discourse is a field that studies new tourist texts ina language. Since the actual linguistic definition was not established, a desire was made to convey theresearch of each scientist along with a review of foreign literature. It was noted that the Kazakh metallanguage has not yet been formed, since the tourist discourse contains advertising, symbols, short texts,slang and new words. The way of life, culture, national identity of the people is clearly reflected inProverbs and sayings, verbal units that have long been formed. Although tourist discourse is a new fieldfor Kazakh linguistics, our language fund contains materials related to travel, tourist routes. Despite thefact that there is a lot of foreign research on tourist discourse, the scientific and literary base in our tourist linguistic fund needs to be replenished and studied. In connection with the tourist discourse in thelanguage, examples from our vocabulary were given, comparisons were made with other languages, including English, Turkish, as well as equivalents and translations in our own language. The slogan, whichis transmitted in advertising texts, the place of keywords in tourist discourse was indicated. Also, nonverbal actions in the language will also be an important linguistic tool of tourist discourse. Language is adynamic phenomenon. Every time you need updates and additions. In accordance with this, the touristdiscourse is also constantly updated in accordance with the development of society and technology andis subject to the time factor.Key words: Tourist discourse, advertising discourse, paremia, text, slogan.Цитирования (OpenAlex) 1Цитирования (OpenCitations) 1 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛДІ ОҚЫТУДЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ(Kokshetau State University, 2024-09-27); ; Мақалада Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарындағы мемлекеттік тілді оқытылу жайы айтылады. Жоғары оқу орындары – еліміздегі кәсіби маман даярлаудың, мемлекеттік тіл саясатының басты нысандарының бірі – қазақ тілін ғылым тілі ретінде дамыту орталығы. Авторлар осы саладағы проблемаларды айқындау үшін еліміздегі ұлттық университеттер мен аймақтық университет ұстаздары мен студенттерін қамтыған сауалнама жүргізіп, нәтижелерін сараптады. Сауалнамаға 16 университеттен 122 респондент қатысты. Респонденттердің жауаптары бойынша сандық және сапалық талдау жасалынып, сараптама нәтижесі арқылы негізгі мәселелер айқындалды. Мәселелерді айқындауда отандық және шетелдік ғалымдардың пікірлері мен ұстанымдары негізге алынды. ЖОО-да мемлекеттік тілдің оқытылу жайы, білім бағдарламаларында қазақ тіліне қатысты пәндердің енгізілуі, талапкер мен түлектің мемлекеттік тілді білу деңгейі, т.б. түйіткілді проблемалардың себептері анықталып, оны шешудің жолдары ұсынылды. Осылайша жоғары оқу орындарындағы мемлекеттік тілді оқытудағы маңызды мәселелер және оны жетілдіру мақсатында бірқатар ұсыныстар жасалды - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ҚАЗАҚ ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІНДЕГІ «АСПАН» КОСМОНИМІНІҢ ЛИНГВОМӘДЕНИ СЕМАНТИКАСЫ ЖАЙЫНДАМақалада қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимінің лексика-семантикалық ерекшелігі, мағыналық-тақырыптық топтары көрсетіледі. Осыған орай, зерттеудің мақсаты –қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимін когнитивтік аспектіде зерттеуге негізделеді. Семантикалық, лингвомәдени, ішінара этимологиялық талдау әдісі арқылы қазіргі қолданыста жүрген атаулардың мағынасын жаңғыртып халықтың астрономиялық білім негізін таныту. «Аспан» -адамзатқа ортақ астрономиялық атаулар әлемі, алайда әр ұлт осы ортақ әлемді өзінше көріп-біліп, өзінше түсінеді, өз ұлттық әлемінің тілдік бейнесін жасайды. Әр ұлттың ерекшелігін оның тілі арқылы танып-түсіну қазіргі тілдік коммуникацияның маңызды мәселесі болып табылады. Сол себепті, алдымен, қазақ тіліндегі «аспан» космонимінің түр-түс мәнді семантикалық ерекшеліктерін сипаттау; екіншіден, ағылшын тіліндегі «аспан» ұғымының түр-түс мәнді семантикалық ерекшеліктерін сипаттау және туыс емес тілдердегі «аспан» космонимінің лингвомәдени ерекшеліктерін салғастыра зерттеу міндеттері қойылды. Зерттеудің жетекші идеясы –«Аспан» жүйесіне енетін атаулар тереңіндегі қазақ және ағылшын мәдениеті өкілдерінің өмір сүру дағдысы, тыныс-тіршілігінің, тарихының куәсісаналу себебін анықтау. Кіріспе бөлімде антропоөзекті бағыт зерттеулеріне сәйкес тіл мен мәдениет сабақтастығыұлт мәдениетінің әр кезеңіндегі көріністерін бойына жинақтаған терең мазмұнды тілдік қабаттары жайындағы зерттеулерді сараптау негізінде дәйектелді. Негізгі нәтижелер есте жоқ ескі замандарда пайда болғантуыс емес қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космониміне қатысты нақты лингвомәдени бірліктерді талдау арқылы алынды. Қазақ және ағылшын тілдеріндегі «Аспан» космонимінің семантикалық ерекшелігін танытуға қатысты ізденістерден туындайтын нәтижелер ономастиканың кенжелеу қалыптасып келе жатқан саласы -космонимиканың антропоөзекті бағытта дами түсуіне теориялық, практикалық тұрғыда маңызды ықпал етеді. Семасиология, лингвомәдениеттану салалары бойынша тың пайым жасауға мүмкіндік береді. Осыған орай, зерттеудің құндылық деңгейі айқындалады. Зерттеу нәтижелерін этнолингвистика, лингвомәдениеттану, ономастика т.б. салалар бойынша зерттеулерде, дәрістер мен практикалық сабақтарда, сөздіктер, мәтіндер құрастыруда қосымша дерек ретінде пайдалануға болады. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, The World's Leading Examples of Explanatory Dictionary DevelopmentThe article discusses the world’s best examples of Explanatory Dictionary development. The formation of an Explanatory Dictionary is a very relevant issue for linguists around the world today. The vocabulary of the language of a particular nation is fully collected and drawn into the alphabetical system. Each word is marked with grammatical, and stylistic features, and their meanings are determined. Regular expressions will also be collected in one place and their Meanings will be revealed. Thus, the structure of the language, lexical-grammatical, phraseological, semantic, stylistic features are shown, their linguistic analysis is carried out, and scientific descriptions of language units are given. On this basis, the types of development of an Explanatory Dictionary in a scientific article are indicated and analyzed. The Explanatory Dictionary of a particular language should be scientifically supplemented and qualitatively developed by the requirements of these three groups. Then for those who know the national language well, the Explanatory Dictionary will become the main pillar of Kazakh linguistics. Then it means that it performs the function of scientific work. Looking at the Explanatory Dictionary, you can judge the level of development of each nation's language. The Explanatory Dictionary should not only be a scientific work that serves as a reference or teaching aid, but it should also be a didactic tool. In the course of the study, methods of comparison, analysis, and compilation were used. As a result, the position of foreign explanatory dictionaries, including the dictionary in the lexicography of a European country, to be common to all people and accessible so that it can be used by the general population, was demonstrated and theoretically proved. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, LINGUISTIC REPRESENTATION OF RITUAL CEREMONIALS IN THE KAZAKH LANGUAGE(2024-10-13); The article describes ritual rituals as one of the most important components of the spiritual life and culture of an ethnic group. They are considered as a phenomenon that transfers the norms, values and practices of the linguocultural collective from generation to generation. Accordingly, the purpose of the research is to conduct a comprehensive analysis of the second-meaning scriptonyms, which are stored in the genetic memory of a person as structural-unconscious knowledge and are formed on the basis of ritual rituals. To achieve the purpose of the study, conclusions about the secondary meaning, representation of linguistic data related to ritual rituals are analyzed, linguocultural codes are identified and analyzed. The definition of the methods of semantic transition of secondary significant scriptonyms, linguocultural codes formed on the basis of ritual rituals within the framework of the anthropospecific paradigm is recognized as a method of determining the ethnic identity and peculiarities of the linguistic consciousness of the Kazakh people. The article uses etymological analysis, conceptual and lingucultural interpretation methods to reveal the meaning of language usages that have a secondary meaning.As a result of the research work, it is determined that among the language units that make up the action code, taboo words are often the catalyst for scriptonyms. In particular, the modern linguistic representation of scriptonyms, which have acquired a secondary meaning, is supported by examples from the pages of works and fiction about Kazakh customs and traditions. The scriptonyms analyzed in the research work and the linguocultural and conceptual concepts assigned to them can be used as a means of facilitating intercultural participation, in explaining the meaning and etymology of native words of the Kazakh language in a foreign language audience. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ТІЛ БІЛІМІ САЛАСЫНДАҒЫ ЭНАНТИОСЕМИЯ ТҮРЛЕРІ(2024-10-30)Мақалада тіл білімі саласындағы энантиосемия түрлері және зерттелуі қарастырылады. Энантиосемия - қарама-қарсы мағыналардың бір тілдік бірлігінің реңктерінің немесе контекстке байланысты болатын мағыналардың тіркесімі. Лексикалық семантика категориялары жүйесіндегі энантиосемияның орны туралы сұрақ даулы, өйткені лингвистер бұл құбылысты антонимия, омонимия, полисемияның (көп мағыналықтың) бір түрі немесе өзіндік ерекшелігі бар лексикалық-семантикалық категория ретінде қарастыру керек деген ортақ пікірге келді. Функционалдық ерекшеліктеріне қарай, яғни үстейтін не көрсететін мағынасына қарай энантиосемияны екі түрге бөліп қарастыруға болады: заттық (немесе номинативтік); эмоционалды-бағалауыштық қарама-қарсы мағына. Номинативтік энантиосемия сөздердің мағынасының дамуы нәтижесінде пайда болады. Номинативтік лексикалық энантиосемия кезінде алғы шепке әр түрлі заттар, құбылыстар, іс-қимылдарды және т.б. көрсететін мағыналар шығады. Осы тип негізінен етістіктерге тән. Олардың кейбіреуі әр түрлі обьектілерге қатысты қолданылады, соның нәтижесінде қарама-қарсылыққа ие болады. Қазақ тілінің нақты тілдік деректеріне сүйене отырып, номинативтік энантиосемияның өнімсіз, ал эмоционалды бағалауыштық энантиосемияның өнімді екендігіне көз жеткізе аламыз. Қазақ тіліндегі ақылды, керемет, тамаша, дос, сұлу сияқты энантиосемияның жуық арада пайда болғандығын көруімізге болады. Erep олар бастапқы кезде жағымды қолданылатын болса, қазіргі уақытта олар жағымсыз мағынада (ирониялық) қолданылатынын көреміз. Энантиосемиялы сөздердің тағы бір жасалу жолы сөздердің тырнақша ішінде берілуімен сипатталады. Сөздерді қарама-қарсы мағынасы тырнақша ішінде беріледі, ал негізгі мағынасы тырнақшасыз жазылады. Тырнақшамен берілген сөздің астарында ирония жатады. Энантиосемия эвфемияның құралы ретінде де қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар дезинформацияда да энантиосемия құбылысы байқалады. Дезинформация – «шындықты қасақана жалған етіп беру» Кілт сөздер: энантиосемия, қарама-қарсы, мағына, эмоционалды,тырнақша, одағай, заттық, номинативтік, сөздер. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, КӨПТІЛДІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА ЖАСТАР АРАСЫНДА ҚАЗАҚ ТІЛІН ҚОЛДАНУ ДИНАМИКАСЫНЫҢ ӨЗГЕРУІМақалада жаһандану мен көптілділіктің әсерін күшейтетін әлеуметтік-мәдени және білім беру процестерінен туындаған көптілділік жағдайында жастар арасында қазақ тілін қолдану динамикасының өзгеруі қарастырылады. Зерттеудің мақсаты жастар арасында қазақ тілін меңгеру мен қолдану деңгейіне әсер ететін факторларды анықтау, сондай-ақ оның даму тенденцияларын сипаттау болып табылады. Мақсатқа жету үшін әлеуметтік-лингвистикалық жағдайды талдау, қазақ тілінің білім беру үдерістері мен күнделікті өмірге интеграциялану дәрежесін бағалау, жастардың мемлекеттік тілді қолдануға деген уәждемесін зерделеу міндеттері қойылды. Зерттеу гипотезасы ретінде көптілді білім беру бағдарламаларын белсенді енгізу және халықаралық тілдерді (мысалы, ағылшын және орыс тілдерін) кеңінен қолдану жастар арасындағы күнделікті және кәсіби қарым-қатынастағы қазақ тілінің рөлін төмендетуге әсер етеді деген тұжырым алынды. Зерттеудің әдіснамалық негізіне әлеуметтанулық сауалнамалар, сұхбаттар, статистикалық деректерді талдау кіреді. Нәтижелер көрсеткендей, білім беру ортасында қазақ тіліне деген қызығушылықтың артуына, оны мәдени мұра ретінде сақтауға деген ұмтылысқа қарамастан, нақты қарым-қатынаста, әсіресе кәсіби салада және әлеуметтік желілерде жастар орыс және ағылшын тілдерін көбірек қолданатындығы анықталды. Зерттеу негізінде инновациялық білім беру технологиялары арқылы қазақ тілін мемлекеттік қолдауды күшейту, мәдени құндылықтарды дәріптеу және оны өмірдің әртүрлі аспектілерінде пайдалану үшін мотивациялық жағдайлар жасау қажеттілігі туралы қорытынды жасалынады, бұл оның көптілділік жағдайында тұрақты дамуын қамтамасыз етеді. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Linguocultural Aspects of the Concept of "Qonaqjailylyq" (Hospitality)(2024-12-14); Цитирования (OpenAlex) 1 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Symbolism of the Sacred Dog: A Mytholinguistic Approach in Kazakh and English(2024-12-18); ; Nurgul NygmetovaThe image of a dog holds a special place in the culture and mythology of many peoples. This study examines how the dog became a sacred symbol associated with the afterworld, ancestral land, and subterranean realms. Using mythological texts, archaeological data, and linguistic analysis, the research identifies unique cultural and universal patterns in stable expressions about dogs in Kazakh and English. The study employs S. Qondybay's mytholinguistic method and comparative analysis to uncover the sacred and symbolic meanings of these expressions. The findings reveal that the dog is often seen as a guardian of the afterlife and a protector of human souls. The research highlights how specific cultural and linguistic features—unique to certain ethnic groups—are preserved in language. It also demonstrates the continuity of ancient mythological beliefs in modern expressions and rituals. This study contributes to a deeper understanding of the connection between language, culture, and mythology, offering new perspectives for mytholinguistic and cultural research.